Σύνοψη: Η συζήτηση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας, η ενεργειακή ασφάλεια και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση δημιουργούν νέες χρηματοδοτικές απαιτήσεις. Μετά τη συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό της Πορτογαλίας Luís Montenegro, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιδιώκει περισσότερες πολιτικές με μικρότερους οικονομικούς πόρους. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Πολιτική Συνοχής και η Κοινή Αγροτική Πολιτική αποτελούν αδιαπραγμάτευτους πυλώνες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ενώ τάχθηκε υπέρ της αναζήτησης νέων ίδιων πόρων και, υπό προϋποθέσεις, κοινών ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για την άμυνα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό αναμένεται να είναι ιδιαίτερα απαιτητικές.
————-
Αναλυτικά…
Η διαπραγμάτευση για τον νέο Πολυετή Δημοσιονομικό Προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις της επόμενης περιόδου. Οι παραδοσιακές προτεραιότητες της Ένωσης συνυπάρχουν πλέον με νέες, ιδιαίτερα δαπανηρές ανάγκες, όπως η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, η ενεργειακή αυτονομία, η προστασία των εξωτερικών συνόρων, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και η επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στις κοινές δηλώσεις του με τον Πρωθυπουργό της Πορτογαλίας Luís Montenegro, υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προσαρμόσει τις δημοσιονομικές της δυνατότητες στις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές συνθήκες.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, «δεν μπορεί η Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερα», επισημαίνοντας ότι ένας προϋπολογισμός σχεδιασμένος με δεδομένα της προηγούμενης δεκαετίας δεν μπορεί να καλύψει τις σύγχρονες απαιτήσεις.
Η ελληνική θέση συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με τις ανησυχίες αρκετών κρατών-μελών του ευρωπαϊκού Νότου, τα οποία επιδιώκουν να διατηρηθούν ισχυρές οι χρηματοδοτήσεις της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, παράλληλα με τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων για κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Σύμφωνα με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται τολμηρές αποφάσεις και νέους ίδιους πόρους, ώστε να χρηματοδοτήσει επενδύσεις στην άμυνα, στις κρίσιμες υποδομές και στην ενεργειακή ασφάλεια χωρίς να αποδυναμωθούν οι παραδοσιακές πολιτικές που στηρίζουν τις περιφέρειες και τον πρωτογενή τομέα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση ότι η δημόσια συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στις καθαρές εισφορές των κρατών-μελών. Όπως υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης είναι εκείνες που απολαμβάνουν τα σημαντικότερα οφέλη από τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, γεγονός που, κατά την ελληνική προσέγγιση, θα πρέπει να αποτυπώνεται και στον τρόπο χρηματοδότησης του κοινού ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της αυξανόμενης πίεσης για ενίσχυση των αμυντικών δαπανών. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η ευρωπαϊκή άμυνα αποτελεί δημόσιο ευρωπαϊκό αγαθό και έχει επανειλημμένα εκφράσει τη θέση ότι απαιτούνται κοινοί χρηματοδοτικοί μηχανισμοί, αντίστοιχοι με εκείνους που δημιουργήθηκαν την περίοδο της πανδημίας, τουλάχιστον για συγκεκριμένες αμυντικές επενδύσεις ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Παράλληλα, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η προστασία των εξωτερικών συνόρων, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και η πολιτική επιστροφών δεν αποτελούν αποκλειστικά εθνικές υποχρεώσεις αλλά κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη, γεγονός που συνεπάγεται και αντίστοιχη χρηματοδοτική υποστήριξη από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Οι διαπραγματεύσεις για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο αναμένονται ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς παραμένουν σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών που ζητούν έναν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό και εκείνων που επιδιώκουν περιορισμό των συνολικών δαπανών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να προσαρμόσει το νέο πλαίσιο στις σύγχρονες στρατηγικές ανάγκες, ενώ αρκετές κυβερνήσεις ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία και περισσότερες κοινές επενδύσεις.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συνεργασία Ελλάδας και Πορτογαλίας αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι δύο χώρες, που βρέθηκαν στο παρελθόν στο επίκεντρο της οικονομικής κρίσης, εμφανίζονται σήμερα με κοινές θέσεις υπέρ μιας περισσότερο αναπτυξιακής ευρωπαϊκής πολιτικής, επιδιώκοντας να συνδυαστούν η δημοσιονομική υπευθυνότητα με τις αναγκαίες επενδύσεις για την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης.
Συνολικά…
Η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική δημοσιονομική διαδικασία, αλλά μια πολιτική επιλογή που θα καθορίσει τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης την επόμενη δεκαετία. Οι νέες προκλήσεις απαιτούν αυξημένους πόρους και διαφορετικές προτεραιότητες, χωρίς όμως να υπονομεύονται οι πολιτικές συνοχής και στήριξης της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Η ελληνική θέση, όπως εκφράστηκε από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, επιχειρεί να συνδέσει την ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια και τις υποδομές με τη διατήρηση της κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής. Το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα αποτελέσει κρίσιμο δείκτη για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις με επαρκείς και βιώσιμους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.
