Σύνοψη: Η προσπάθεια για μειώσεις τιμών στα βασικά προϊόντα των σούπερ μάρκετ επιχειρεί να απαντήσει στην πίεση που δέχονται εκατομμύρια νοικοκυριά. Στο στόχαστρο βρίσκονται περίπου 1.000 κωδικοί προϊόντων αξίας άνω των 5 δισ. ευρώ, με στόχο μειώσεις έως 20%. Όμως η εξίσωση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη, καθώς το διεθνές περιβάλλον παραμένει εκρηκτικό: κλιματική κρίση, απώλειες αγροτικής παραγωγής, ενεργειακές αναταράξεις και γεωπολιτικές συγκρούσεις συνεχίζουν να τροφοδοτούν το κόστος. Η Ελλάδα, εξαρτημένη από εισαγωγές πρώτων υλών και ενέργειας, βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν αγώνα δρόμου ανάμεσα στην πολιτική υπόσχεση και τη σκληρή οικονομική πραγματικότητα.
————–
Αναλυτικά…
Η μεγάλη παράσταση του φθηνότερου ραφιού
Η κυβέρνηση ανοίγει το μεγάλο μέτωπο της ακρίβειας με ένα φιλόδοξο σχέδιο: μειώσεις έως 20% σε βασικά προϊόντα των σούπερ μάρκετ. Μια παρέμβαση που παρουσιάζεται ως «ανάσα» για τα νοικοκυριά, αλλά στην πράξη μοιάζει με προσπάθεια να ισορροπήσει κάποιος πάνω σε τεντωμένο σχοινί, ενώ από κάτω μαίνονται φωτιές.
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι απλώς η τιμή στο ταμείο. Είναι ολόκληρη η αλυσίδα που προηγείται: παραγωγή, ενέργεια, μεταφορές, εισαγωγές, κλιματικές καταστροφές και γεωπολιτικές αναταράξεις. Το ράφι του σούπερ μάρκετ έχει μετατραπεί σε καθρέφτη μιας παγκόσμιας αστάθειας, όπου μια ξηρασία στη μία άκρη του πλανήτη και ένας πόλεμος στην άλλη μπορούν να φτάσουν μέσα σε λίγους μήνες στην απόδειξη του καταναλωτή.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στο πρόγραμμα μπαίνουν περίπου 1.000 κωδικοί προϊόντων που αντιστοιχούν σε πάνω από το 30% της αξίας του καλαθιού. Γαλακτοκομικά, αυγά, κρέας, καφές, δημητριακά, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, έλαια, απορρυπαντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Το σχέδιο προβλέπει ως βάση σύγκρισης τις τιμές της 27ης Αυγούστου, με τις μειώσεις να εφαρμόζονται από τις 31 Αυγούστου έως το τέλος του έτους. Οι προσφορές μάλιστα δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για να εξαφανιστεί η πραγματική μείωση. Η αγορά καλείται να αποδείξει ότι δεν πρόκειται για ακόμη ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα.
Εδώ όμως αρχίζουν τα δύσκολα.
Η οικονομία δεν λειτουργεί με κυβερνητικά διατάγματα και ευχές. Η κλιματική κρίση έχει ήδη μπει μέσα στις τιμές των τροφίμων. Η ακραία ζέστη, η ξηρασία και οι απώλειες παραγωγής δημιουργούν έναν νέο αντίπαλο: τον κλιματικό πληθωρισμό.
Οι αγρότες βλέπουν το κόστος παραγωγής να αυξάνεται, οι καλλιέργειες πιέζονται και οι ζωοτροφές ακριβαίνουν. Η απώλεια εκατομμυρίων τόνων σιτηρών στην Ευρώπη δεν είναι μια απλή στατιστική. Είναι ένας λογαριασμός που τελικά φτάνει στον καταναλωτή μέσω του ψωμιού, του κρέατος και των γαλακτοκομικών.
Και σαν να μην έφτανε η φύση, έρχεται η γεωπολιτική. Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η πιθανότητα νέων αναταράξεων στις ενεργειακές αγορές υπενθυμίζουν ότι το πετρέλαιο παραμένει ο μεγάλος κρυφός φόρος στην καθημερινότητα. Αν οι τιμές του πετρελαίου ξεφύγουν, ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού ξαναπαίρνει φωτιά.
Τα πλοία, τα φορτηγά, οι αποθήκες και η παραγωγή λειτουργούν με ενέργεια. Και όταν αυτή ακριβαίνει, κανένας μαγικός μηχανισμός δεν εξαφανίζει το κόστος.
Η Ελλάδα έχει ένα επιπλέον πρόβλημα: την εξάρτηση από τις εισαγωγές. Πρώτες ύλες, τρόφιμα, ζωοτροφές και ενέργεια επηρεάζονται άμεσα από τις διεθνείς εξελίξεις. Η εγχώρια παραγωγή δοκιμάζεται από λειψυδρία, υψηλές θερμοκρασίες και αυξημένο κόστος άρδευσης.
Έτσι, η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα πολιτικό στοίχημα. Αν οι μειώσεις φανούν πραγματικά στο ταμείο, θα αποτελέσουν μια σημαντική παρέμβαση. Αν όμως ο καταναλωτής δει απλώς νέες ταμπέλες χωρίς ουσιαστική διαφορά στην τσέπη του, η απογοήτευση θα είναι μεγαλύτερη από πριν.
Γιατί η μάχη της ακρίβειας δεν κρίνεται στις ανακοινώσεις και στις φωτογραφίες με καλάθια προϊόντων. Κρίνεται στη στιγμή που ο πολίτης κοιτάζει την απόδειξη και αναρωτιέται αν τελικά κάτι άλλαξε.
Συνολικά…
Η προσπάθεια μείωσης των τιμών αποτελεί αναγκαία πολιτική κίνηση, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως εύκολη λύση σε ένα πρόβλημα που έχει παγκόσμιες ρίζες. Η κυβέρνηση μπορεί να πιέσει την αγορά, να δημιουργήσει μηχανισμούς ελέγχου και να ενθαρρύνει πραγματικές μειώσεις, όμως δεν μπορεί να εξαφανίσει τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, των πολέμων και της ενεργειακής αστάθειας. Το μεγάλο στοίχημα είναι η αξιοπιστία: όχι οι ανακοινώσεις, αλλά η πραγματική αλλαγή στην καθημερινότητα των καταναλωτών. Αν το όφελος φανεί στο πορτοφόλι, η παρέμβαση θα κερδίσει πόντους. Αν όχι, θα καταγραφεί ως άλλη μία προσπάθεια διαχείρισης της ακρίβειας με επικοινωνιακά εργαλεία αντί για ουσιαστικές λύσεις.
