Σύνοψη: Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ο Έλληνας πρωθυπουργός επέλεξε να επαναφέρει δημόσια το ζήτημα του τουρκικού casus belli ενώπιον όλων των συμμάχων. Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει επίσημη απειλή πολέμου από χώρα-μέλος της Συμμαχίας, γεγονός που, όπως τόνισε, δεν μπορεί να αγνοείται όταν συζητείται η συλλογική ασφάλεια και ο επιμερισμός των αμυντικών βαρών.
Παράλληλα, ανέδειξε τη συνεπή συμβολή της Ελλάδας στις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας λειτουργεί συμπληρωματικά προς τη Συμμαχία. Οι δηλώσεις του αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο έντονων γεωπολιτικών ισορροπιών, ενώ οι εξοπλιστικές εξελίξεις Ελλάδας και Τουρκίας επηρεάζουν άμεσα τη στρατηγική σταθερότητα της περιοχής.
———-
Αναλυτικά…
Η δεύτερη ημέρα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποτέλεσε μια ακόμη ευκαιρία για την ελληνική κυβέρνηση να αναδείξει διεθνώς ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα ασφαλείας που αντιμετωπίζει η χώρα: τη διατήρηση του τουρκικού casus belli, δηλαδή της απόφασης της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, σύμφωνα με την οποία ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα αποτελούσε αιτία πολέμου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την άφιξή του στη Σύνοδο, υπενθύμισε ότι η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα του ΝΑΤΟ που αντιμετωπίζει επίσημη απειλή πολέμου από άλλο κράτος-μέλος της Συμμαχίας. Για τον λόγο αυτό επισήμανε ότι η αρχή της καλής γειτονίας και ο σεβασμός των ευαισθησιών όλων των συμμάχων αποτελούν προϋποθέσεις για την αποτελεσματική λειτουργία του ΝΑΤΟ.
Η αναφορά αυτή δεν ήταν τυχαία. Τα τελευταία χρόνια το ΝΑΤΟ έχει θέσει ως κορυφαία προτεραιότητα την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής απέναντι στις νέες διεθνείς προκλήσεις, κυρίως μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος ασφαλείας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η συνοχή της Συμμαχίας δεν μπορεί να οικοδομείται όταν εξακολουθούν να υπάρχουν ανοικτές απειλές μεταξύ συμμάχων.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που καλύπτουν ήδη τις αυξημένες απαιτήσεις του ΝΑΤΟ ως προς τις αμυντικές δαπάνες. Η Αθήνα προβάλλει συστηματικά το γεγονός ότι βρίσκεται μεταξύ των κρατών με τις υψηλότερες αμυντικές επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ, υποστηρίζοντας ότι η ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων δεν αποτελεί μόνο εθνική επιλογή αλλά και ουσιαστική συμβολή στη συλλογική ασφάλεια της Συμμαχίας.
Οι εξοπλισμοί αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτής της στρατηγικής. Η Ελλάδα υλοποιεί ένα πολυετές πρόγραμμα αναβάθμισης των αεροπορικών, ναυτικών και χερσαίων δυνατοτήτων της, με στόχο τη διατήρηση ισχυρής αποτρεπτικής ισχύος απέναντι στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η κυβέρνηση επιμένει ότι οι εξοπλιστικές αποφάσεις δεν στρέφονται εναντίον κάποιου συγκεκριμένου κράτους, αλλά αποσκοπούν στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Τουρκία συνεχίζει να αναπτύσσει τη δική της αμυντική βιομηχανία, επενδύοντας σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ναυτικά προγράμματα και νέα οπλικά συστήματα. Οι ισορροπίες ισχύος στην περιοχή παραμένουν κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της αποτροπής, γεγονός που εξηγεί γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν διαχρονικά τις αμυντικές επενδύσεις ως στρατηγική αναγκαιότητα.
Εξίσου σημαντικό ήταν το μήνυμα του πρωθυπουργού υπέρ της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας. Όπως υποστήριξε, η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ, αλλά ενισχύει τον ευρωπαϊκό πυλώνα της Συμμαχίας. Η θέση αυτή συμβαδίζει με τις συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για μεγαλύτερη συμμετοχή των ευρωπαϊκών κρατών στην κοινή άμυνα και στον επιμερισμό των βαρών.
Παρά τη σαφή ανάδειξη των διαφορών με την Τουρκία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατήρησε και το μήνυμα υπέρ της συνέχισης του διαλόγου. Δήλωσε ότι είναι πάντοτε χαρά του να επισκέπτεται την Άγκυρα και επανέλαβε ότι υπήρξε διαχρονικά υποστηρικτής της βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Με τον τρόπο αυτό επιχείρησε να συνδυάσει δύο σταθερές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: την επιδίωξη ειρηνικής συνύπαρξης και την αταλάντευτη υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το μήνυμα προς τους συμμάχους ήταν σαφές. Η Ελλάδα επιθυμεί σταθερότητα, συνεργασία και διάλογο, αλλά θεωρεί ότι αυτά μπορούν να οικοδομηθούν μόνο πάνω στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας και της αρχής της καλής γειτονίας. Το γεγονός ότι το ζήτημα του casus belli τέθηκε δημοσίως μέσα στην Άγκυρα προσδίδει επιπλέον πολιτικό συμβολισμό στην ελληνική παρέμβαση.
Σε μια περίοδο κατά την οποία το ΝΑΤΟ επιχειρεί να ενισχύσει την ενότητά του απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να υπενθυμίσει ότι η πραγματική συνοχή δεν εξαντλείται στην αύξηση των εξοπλισμών ή των αμυντικών δαπανών. Προϋποθέτει επίσης σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμάχων, αποφυγή απειλών χρήσης βίας και πλήρη σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε κράτους-μέλους.
Συνολικά…
Οι σημερινές δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα εντάσσονται σε μια σταθερή στρατηγική διεθνοποίησης των ελληνικών θέσεων απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις. Η δημόσια αναφορά στο casus belli, στο έδαφος της Τουρκίας και ενώπιον των συμμάχων, επιδιώκει να υπενθυμίσει ότι εξακολουθεί να υφίσταται μια θεμελιώδης αντίφαση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ: δύο κράτη-μέλη παραμένουν αντιμέτωπα με σοβαρές διαφορές ασφαλείας, εκ των οποίων η μία πλευρά διατηρεί επίσημη απειλή χρήσης βίας.
Παράλληλα, η Ελλάδα επιχειρεί να συνδέσει την υψηλή συμμετοχή της στις αμυντικές δαπάνες με τον ευρύτερο ρόλο της ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η αποτρεπτική ισχύς, οι εξοπλισμοί, ο διάλογος και ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου δεν αποτελούν αντικρουόμενες επιλογές αλλά αλληλοσυμπληρούμενα στοιχεία μιας συνεκτικής στρατηγικής ασφάλειας, τόσο για την Ελλάδα όσο και για τη Συμμαχία συνολικά.
