Η Χριστίνα Σταρακά άσκησε έντονη κριτική στο νομοσχέδιο για το «φιλικό κράτος», υποστηρίζοντας ότι έρχεται καθυστερημένα και μετά από μια περίοδο που σημαδεύτηκε από αδιαφάνεια και θεσμικές παρεκκλίσεις. Εστίασε ιδιαίτερα στον κίνδυνο μεταφοράς ευθυνών από το κράτος στον πολίτη και στη δημιουργία διοίκησης δύο ταχυτήτων μέσω της εμπλοκής ιδιωτών. Παράλληλα, συνέδεσε το νομοσχέδιο με ευρύτερα ζητήματα κράτους δικαίου, διαφάνειας και λογοδοσίας, αναφερόμενη σε υποθέσεις όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι υποκλοπές. Αν και αναγνώρισε επιμέρους θετικές ρυθμίσεις, υπογράμμισε ότι η βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου ενδέχεται να ενισχύσει ανισότητες και να αποδυναμώσει τον δημόσιο χαρακτήρα της διοίκησης.
Αναλυτικά…
Σε υψηλούς τόνους κινήθηκε η τοποθέτηση της βουλευτού Αιτωλοακαρνανίας Χριστίνα Σταρακά στην Ολομέλεια της Βουλής, στο πλαίσιο της συζήτησης για το νομοσχέδιο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη». Ως εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, η ίδια επιχείρησε να αποδομήσει το κυβερνητικό αφήγημα, υποστηρίζοντας ότι η έννοια του «φιλικού κράτους» εμφανίζεται καθυστερημένα, έπειτα από μια πολυετή περίοδο διακυβέρνησης που –όπως ανέφερε– χαρακτηρίστηκε από αδιαφάνεια και ευνοιοκρατία.
Στον πυρήνα της κριτικής της βρέθηκε η αντίφαση ανάμεσα στη ρητορική περί εκσυγχρονισμού και στην πραγματικότητα της διοικητικής πρακτικής. Όπως σημείωσε, το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» εξελίχθηκε σε ένα σύστημα που, αντί να ενισχύει τη λογοδοσία, διευρύνει τις σκιές γύρω από κρίσιμες λειτουργίες της δημόσιας διοίκησης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε ζητήματα που έχουν απασχολήσει τον δημόσιο διάλογο τα τελευταία χρόνια, όπως οι εκτεταμένες απευθείας αναθέσεις, οι εξελίξεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και η υπόθεση των υποκλοπών, την οποία συνέδεσε με την ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Με χαρακτηριστική φράση, επεσήμανε ότι «το κράτος δικαίου στη χώρα περνά εδώ και καιρό τη δική του Μεγάλη Εβδομάδα», αποδίδοντας έναν συμβολικό αλλά σαφή τόνο κρίσης στη θεσμική λειτουργία.
Ωστόσο, η παρέμβασή της δεν περιορίστηκε σε πολιτικές αιχμές. Εστίασε με λεπτομέρεια και στο περιεχόμενο του ίδιου του νομοσχεδίου, αναγνωρίζοντας ότι περιλαμβάνει ορισμένες θετικές διατάξεις, κυρίως σε επίπεδο απλοποίησης διαδικασιών. Παρά ταύτα, υποστήριξε ότι η βασική του φιλοσοφία μεταφέρει ευθύνες από το κράτος στον πολίτη, δημιουργώντας τον κίνδυνο μιας διοίκησης «δύο ταχυτήτων».
Σύμφωνα με την ανάλυσή της, η εισαγωγή πιστοποιημένων ιδιωτών στη διαδικασία αξιολόγησης αιτημάτων πολιτών ενδέχεται να αλλοιώσει τον δημόσιο χαρακτήρα της διοίκησης. Έθεσε, μάλιστα, κρίσιμα ερωτήματα: θα καλείται ο πολίτης να πληρώνει για υπηρεσίες που μέχρι σήμερα παρείχε το κράτος; Θα εξαρτάται η ταχύτητα εξυπηρέτησης από την οικονομική του δυνατότητα; Και σε περίπτωση αμφισβήτησης, ποιος θα φέρει την ευθύνη – ο ιδιώτης ή η διοίκηση;
Η προβληματική αυτή συνδέεται με μια ευρύτερη συζήτηση που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ισορροπία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην παροχή υπηρεσιών. Η μεταφορά διοικητικών λειτουργιών σε εξωτερικούς συνεργάτες, αν και συχνά προβάλλεται ως μέσο επιτάχυνσης διαδικασιών, συνοδεύεται από ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια, την ισότητα πρόσβασης και τον έλεγχο της ποιότητας.
Η Σταρακά εστίασε επίσης σε τρία κρίσιμα σημεία του νομοσχεδίου:
- Την αντικατάσταση δικαιολογητικών από υπεύθυνες δηλώσεις, που –όπως υποστήριξε– μεταφέρει τον κίνδυνο σφάλματος ή ευθύνης στον πολίτη.
- Την εμπλοκή ιδιωτών, που ενδέχεται να δημιουργήσει ανισότητες μεταξύ πολιτών με διαφορετική οικονομική δυνατότητα.
- Τη συγκέντρωση ενδικοφανών προσφυγών σε κεντρικό επίπεδο, απομακρύνοντας τη διοίκηση από την περιφέρεια και περιορίζοντας την εγγύτητα με τον πολίτη.
Στο πολιτικό επίπεδο, η παρέμβαση εντάσσεται στη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ να επανατοποθετηθεί ως δύναμη θεσμικής εγγύησης και κοινωνικής ισορροπίας. Η Σταρακά υπογράμμισε ότι η χώρα δεν χρειάζεται ένα κράτος που «υπόσχεται» να γίνει φιλικό, αλλά ένα κράτος που λειτουργεί ήδη υπέρ του πολίτη, διασφαλίζοντας ισονομία και αξιοπρέπεια.
Η αντιπαράθεση γύρω από το συγκεκριμένο νομοσχέδιο αποτυπώνει, τελικά, μια βαθύτερη ιδεολογική σύγκρουση: από τη μία, την αντίληψη ενός ευέλικτου κράτους που αξιοποιεί ιδιωτικά εργαλεία για την αύξηση της αποτελεσματικότητας, και από την άλλη, την προσέγγιση ενός ισχυρού δημόσιου πυλώνα που εγγυάται καθολική και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες.
Συνολικά…
Η παρέμβαση της Σταρακά αναδεικνύει τον πυρήνα της σύγχρονης πολιτικής σύγκρουσης για το κράτος: αποτελεσματικότητα έναντι ισότητας. Το νομοσχέδιο επιχειρεί να επιταχύνει διαδικασίες μέσω ιδιωτικοοικονομικών εργαλείων, όμως ταυτόχρονα εγείρει ζητήματα πρόσβασης και λογοδοσίας. Αν η διοίκηση μετακυλίει το βάρος στον πολίτη, είτε οικονομικά είτε θεσμικά, τότε η έννοια του «φιλικού κράτους» κινδυνεύει να αποδειχθεί προσχηματική. Η ισορροπία μεταξύ ταχύτητας και δικαιοσύνης παραμένει ζητούμενο. Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο ένα νομοσχέδιο, αλλά το ίδιο το μοντέλο διακυβέρνησης και τον ρόλο του κράτους στη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και της δημοκρατικής νομιμοποίησης.
