Σύνοψη: Η ενεργότερη εμπλοκή της Αυτοδιοίκησης στο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο βρέθηκε στο επίκεντρο της παρέμβασης του Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ Δημήτρη Καφαντάρη στην Επιτροπή CIVEX της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών. Η ελληνική πλευρά έθεσε ζητήματα χρηματοδότησης, νησιωτικότητας, πολιτικής προστασίας, ασφάλειας και μεταναστευτικού, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές χρειάζονται ισχυρή παρουσία στο επίπεδο όπου οι επιπτώσεις τους γίνονται καθημερινά ορατές.
—————
Αναλυτικά…
Η Αυτοδιοίκηση στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής
Το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο ποια πολιτική θα χαράξει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη Μεσόγειο, αλλά και ποιοι θα έχουν ουσιαστικό ρόλο στην εφαρμογή της. Σε αυτή τη συζήτηση παρεμβαίνει η ΚΕΔΕ, ζητώντας να αποκτήσουν οι Δήμοι και οι Περιφέρειες διακριτό θεσμικό ρόλο στο «Σύμφωνο για τη Μεσόγειο – Μία Θάλασσα, ένα Σύμφωνο, ένα Μέλλον».
Ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ και μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Δημήτρης Καφαντάρης, κατά τη 10η συνεδρίαση της CIVEX, ανέδειξε την ανάγκη το ευρωπαϊκό σχέδιο να συνδεθεί περισσότερο με τις πραγματικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το Σύμφωνο αποτελεί ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική για τη συνεργασία με τη νότια γειτονία της ΕΕ και καλύπτει πεδία από την οικονομική ανάπτυξη και την κλιματική ανθεκτικότητα έως τη μετανάστευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
- Χρηματοδότηση, νησιά και ανθεκτικότητα
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης ήταν η πρόσβαση των Δήμων και των Περιφερειών σε ευρωπαϊκούς πόρους και τεχνική υποστήριξη. Η λογική είναι πρακτική: χωρίς επαρκή χρηματοδότηση και απλούστερες διαδικασίες, οι στόχοι μιας ευρωπαϊκής πολιτικής δύσκολα μετατρέπονται σε έργα και υπηρεσίες στην καθημερινότητα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στα νησιά και στις παραμεθόριες περιοχές, που καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα ζητήματα συνδεσιμότητας, δημογραφίας, τουριστικής πίεσης, πολιτικής προστασίας και μεταναστευτικών ροών. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει το 2026 τις ιδιαίτερες διαρθρωτικές προκλήσεις των νησιών, μεταξύ άλλων το αυξημένο μεταφορικό κόστος, την απομόνωση και τα μικρότερα μεγέθη αγοράς.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις δίνοντας έμφαση:
- Στη νησιωτική και παραμεθόρια διάσταση του Συμφώνου, τονίζοντας ότι τα νησιά πρέπει να αντιμετωπίζονται ως στρατηγικοί κόμβοι της Ευρώπης στη Μεσόγειο
- Στην άμεση πρόσβαση των Δήμων και των Περιφερειών σε χρηματοδότηση και τεχνική υποστήριξη, καθώς η Τοπική Αυτοδιοίκηση για να υλοποιήσει τους στόχους του Συμφώνου θα πρέπει να έχει τους απαραίτητους πόρους και απλούστερες διαδικασίες
- Στην ενίσχυση της διάστασης της ασφάλειας, της πολιτικής προστασίας και της διαχείρισης του μεταναστευτικού, ιδιαίτερα για χώρες πρώτης γραμμής, όπως είναι η Ελλάδα
- Στην ανάγκη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, προστασίας των εξωτερικών συνόρων και ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών
Κλείνοντας την παρέμβασή του ο κ. Καφαντάρης έστειλε το μήνυμα ότι το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο δεν μπορεί να παραμείνει ένα Σύμφωνο μόνο μεταξύ κυβερνήσεων και ευρωπαϊκών θεσμών. «Πρέπει να γίνει Σύμφωνο των Περιφερειών, των Δήμων, των Νησιών και των Πολιτών της Μεσογείου», τόνισε χαρακτηριστικά.
- Η ελληνική διάσταση
Για την Ελλάδα, η συζήτηση έχει και σαφή γεωπολιτική και επιχειρησιακή διάσταση. Οι Δήμοι των νησιωτικών και παραμεθόριων περιοχών βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή κρίσεων που απαιτούν άμεση κινητοποίηση: από φυσικές καταστροφές και πιέσεις στις υποδομές έως τη διαχείριση μεταναστευτικών ροών.
Η πρόσφατη ευρωπαϊκή συζήτηση κινείται ήδη προς μεγαλύτερη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης. Τον Ιούνιο του 2026, εκπρόσωποι τοπικών και περιφερειακών αρχών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ζήτησαν μεγαλύτερη πολιτική εμπλοκή, πόρους και θεσμική αναγνώριση για την εφαρμογή του Συμφώνου.
- Το στοίχημα της εφαρμογής
Η παρέμβαση Καφαντάρη μεταφέρει, επομένως, τη συζήτηση από το επίπεδο των γενικών ευρωπαϊκών κατευθύνσεων στο κρίσιμο ζήτημα της εφαρμογής. Ένα Σύμφωνο που αφορά τη Μεσόγειο δεν μπορεί να περιοριστεί στις κυβερνητικές και ευρωπαϊκές δομές, όταν μεγάλο μέρος των συνεπειών των πολιτικών του εκδηλώνεται σε πόλεις, νησιά και περιφέρειες.
Συνολικά…
Η διεκδίκηση της ΚΕΔΕ για ισχυρότερη αυτοδιοικητική διάσταση στο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο συνδέεται με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση: την ανάγκη οι περιφερειακές και τοπικές αρχές να περάσουν από τον ρόλο του τελικού αποδέκτη στον ρόλο του συνδιαμορφωτή. Για την Ελλάδα, το ζήτημα είναι ακόμη πιο κρίσιμο λόγω της νησιωτικότητας, της θέσης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και των αυξημένων απαιτήσεων πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων. Η ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων προϋποθέτει, ωστόσο, όχι μόνο θεσμικό λόγο, αλλά και πρόσβαση σε πόρους, τεχνική υποστήριξη και απλούστερους μηχανισμούς χρηματοδότησης. Εκεί θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό αν το Σύμφωνο θα αποκτήσει πραγματικό αποτύπωμα στις τοπικές κοινωνίες.
