Σύνοψη: Η υπόθεση του πρώην δημάρχου Ελληνικού–Αργυρούπολης Χρήστου Κορτζίδη και του δημοτικού συμβούλου Τάκη Κοροβέση ξεπέρασε τα στενά όρια μιας τοπικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Η αρχική καταδίκη τους για συκοφαντική δυσφήμιση, ύστερα από δημόσια κριτική προς τον σημερινό δήμαρχο Γιάννη Κωνσταντάτο σχετικά με ζητήματα διαχείρισης του Δήμου και την υπόθεση του Ελληνικού, έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η ελληνική καταδίκη των δύο, παραβίασε το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου περί ελευθερίας έκφρασης, θεωρώντας ότι οι επίμαχες παρεμβάσεις εντάσσονταν στο πλαίσιο πολιτικού διαλόγου και δημόσιου ενδιαφέροντος.
Πέρα από τη συγκεκριμένη δικαστική διαμάχη, η υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο και κρίσιμο ερώτημα: μέχρι ποιο σημείο η πολιτική κριτική μπορεί να ασκείται χωρίς ο φόβος δικαστικών εμπλοκών να λειτουργεί ως μηχανισμός αποτροπής;
———-
Αναλυτικά…
Όταν η Δικαιοσύνη φτάνει αργά, η ζημιά μένει
Η πραγματική δοκιμασία μιας δημοκρατίας δεν είναι αν ακούγονται μόνο οι φιλικές φωνές. Είναι αν αντέχει και τις ενοχλητικές.
Η Ελλάδα έχει βρεθεί πολλές φορές στο επίκεντρο συζητήσεων γύρω από ζητήματα ελευθερίας έκφρασης και προστασίας δημοσιογράφων, πολιτών και αιρετών από φαινόμενα δικαστικής πίεσης.
Υπάρχουν υποθέσεις που ξεκινούν ως τοπικές πολιτικές συγκρούσεις και τελικά εξελίσσονται σε δοκιμασία θεσμών. Υποθέσεις που παύουν να αφορούν δύο πολιτικούς αντιπάλους και αρχίζουν να αφορούν την ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας. Η υπόθεση του πρώην δημάρχου Ελληνικού–Αργυρούπολης Χρήστου Κορτζίδη και του δημοτικού συμβούλου Τάκη Κοροβέση ανήκει ακριβώς σε αυτή την κατηγορία.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε ότι η ποινική καταδίκη τους από την ελληνική Δικαιοσύνη παραβίασε το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης. Μία απόφαση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας προσωπικής δικαίωσης και αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα: πόσο αντέχει το πολιτικό σύστημα την κριτική;
Το ιστορικό της υπόθεσης
Η ελληνική καταδίκη των δύο (2017): Ο Χρήστος Κορτζίδης είχε καταδικαστεί σε πολύμηνη φυλάκιση με τριετή αναστολή έπειτα από μήνυση για συκοφαντική δυσφήμιση, του τότε και νυν δημάρχου κ. Γιάννη Κωνσταντάτου. Η μήνυση αφορούσε σειρά δημοσιευμάτων και κειμένων που ασκούσαν έντονη κριτική στη διαχείριση των απορριμμάτων του Δήμου σε συνάρτηση με την επένδυση στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού.
Ειδικότερα…
Ο πρ. Δήμαρχος Χρ. Κορτζίδης είχε καταδικαστεί το 2017 σε πολύμηνη φυλάκιση (14 μήνες) με τριετή αναστολή για το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμισης, μετά από μήνυση που είχε υποβάλλει ο νυν (και τότε εν έτι 2017) Δήμαρχος Ελληνικού – Αργυρούπολης επειδή με σειρά δημοσιευμάτων ο κ. Κορτζίδης ασκούσε κριτική και διατύπωνε την άποψη ότι ο κ. Κωνσταντάτος “Ζημιώνει τον Δήμο, για χάρη επιχειρηματία”.
Ο Δήμαρχος Ελληνικού – Αργυρούπολης Γιάννης Κωνσταντάτος είχε δηλώσει μετά την καταδίκη του κ. Χρ. Κορτζίδη: “Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε σε πολύμηνη φυλάκιση (14 μήνες με τριετή αναστολή) τον επικεφαλής της Αξιωματικής αντιπολίτευσης Χρήστο Κορτζίδη και τον δημοτικό του Σύμβουλο Τάκη Κοροβέση για την εις βάρος μου συκοφαντική δυσφήμιση μέσω του παραταξιακού τους εντύπου “Εξ Ευώνυμων“.
Η τότε απόφαση της ελληνικής Δικαιοσύνης έκρινε ότι τα δημοσιεύματα υπερέβαιναν τα όρια της επιτρεπτής κριτικής.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είδε διαφορετικά την υπόθεση.
Η προσφυγή: Οι δύο άνδρες προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι η καταδίκη τους έπληξε το δικαίωμα ελεύθερης πολιτικής κριτικής.
Η Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΕΔΑΔ)
Παραβίαση του Άρθρου 10: Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η καταδίκη από τα ελληνικά δικαστήρια αντιβαίνει στο Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), το οποίο προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης.
Θεμιτή πολιτική κριτική: Το δικαστήριο αναγνώρισε ότι τα επίδικα κείμενα αποτελούσαν μέρος θεμιτής κριτικής και δημόσιου διαλόγου για φλέγοντα τοπικά ζητήματα, και όχι σκόπιμη συκοφαντία.
Χρηματική Αποζημίωση: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διαπίστωσε κακοδικία και επέβαλε στην Ελλάδα την υποχρέωση να καταβάλει στους δικαιωθέντες αποζημίωση ύψους 15.000 ευρώ.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι οι παρεμβάσεις των δύο αιρετών, αποτελούσαν πολιτική έκφραση σε ζητήματα υψηλού δημοσίου ενδιαφέροντος και ότι οι πολιτικοί, –ιδιαίτερα όσοι κατέχουν δημόσια αξιώματα–, υποχρεούνται να ανέχονται αυξημένο επίπεδο δημόσιας κριτικής.
Η απόφαση αυτή του ΕΔΑΔ θεωρείται ιστορική και ιδιαίτερα σημαντική για την προστασία του δικαιώματος των αιρετών της αυτοδιοίκησης, αλλά και των πολιτών, να ασκούν έλεγχο και τεκμηριωμένη κριτική στις δημοτικές και συνολικά τις δημόσιες αρχές, δίχως τον φόβο ποινικών διώξεων
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.
Γιατί το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με τον Κορτζίδη. Δεν είναι αν κάποιος υποστηρίζει τον Κωνσταντάτο ή τους πολιτικούς του αντιπάλους.
Το ζήτημα είναι άλλο.
Σε μια δημοκρατία, η πολιτική σύγκρουση οφείλει να λύνεται κυρίως στον δημόσιο διάλογο και όχι να μετατρέπεται αυτομάτως σε ποινική διαδικασία.
Η προσφυγή στα δικαστήρια αποτελεί απολύτως θεμιτό δικαίωμα κάθε πολίτη και κάθε πολιτικού προσώπου όταν θεωρεί ότι προσβάλλεται. Ωστόσο, όταν η ποινική οδός μετατρέπεται σε συχνό εργαλείο αντιμετώπισης της πολιτικής αντιπαράθεσης, δημιουργείται αναπόφευκτα ένας φόβος: μήπως η δημόσια κριτική αρχίσει να αυτοπεριορίζεται.
Η διεθνής νομική συζήτηση χρησιμοποιεί πλέον τον όρο «SLAPP» — στρατηγικές αγωγές ή δικαστικές ενέργειες που, ανεξάρτητα από την τελική έκβαση, μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά απέναντι στη δημόσια παρέμβαση και την κριτική.
Η Ελλάδα έχει βρεθεί πολλές φορές στο επίκεντρο συζητήσεων γύρω από ζητήματα ελευθερίας έκφρασης και προστασίας δημοσιογράφων, πολιτών και αιρετών από φαινόμενα δικαστικής πίεσης.
Στην περίπτωση Κορτζίδη, χρειάστηκαν σχεδόν χρόνια δικαστικών διαδικασιών μέχρι να υπάρξει ευρωπαϊκή κρίση διαφορετική από εκείνη των ελληνικών δικαστηρίων. Χρόνια στα οποία μια δικαστική απόφαση παράγει κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες. Γιατί μια καταδίκη –έστω και με αναστολή– δεν είναι απλή λογιστική εγγραφή.
- Παράγει δημόσιο στίγμα.
- Παράγει πολιτικό κόστος.
- Παράγει κοινωνική σκιά.
Και το πιο σκληρό ερώτημα παραμένει:
Όταν μια υπόθεση ανατρέπεται ύστερα από τόσα χρόνια, ποιος αποκαθιστά το πολιτικό και προσωπικό αποτύπωμα που άφησε πίσω της;
Διότι η δικαίωση έχει αξία.
Αλλά η καθυστερημένη δικαίωση δεν σβήνει πάντα τις συνέπειες.
Και ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο μάθημα αυτής της υπόθεσης.
Η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο από την αυθαιρεσία της εξουσίας.
Απειλείται και από τη διάβρωση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς όταν οι πολίτες αρχίζουν να πιστεύουν ότι η αμφισβήτηση κοστίζει υπερβολικά ακριβά.
Συνολικά…
Η υπόθεση Κορτζίδη δεν αποτελεί απλώς μία δικαστική αντιπαράθεση μεταξύ δύο πλευρών της τοπικής αυτοδιοίκησης. Συνιστά έναν καθρέφτη των διαρκών εντάσεων ανάμεσα στην προστασία της προσωπικότητας και στην ελευθερία της δημόσιας κριτικής.
Η απόφαση του ΕΔΑΔ δεν καταργεί το δικαίωμα προστασίας από δυσφημιστικές επιθέσεις ούτε ακυρώνει τον ρόλο των ελληνικών δικαστηρίων. Υπενθυμίζει, όμως, ότι ο δημόσιος διάλογος —ιδιαίτερα όταν αφορά πολιτικά πρόσωπα και δημόσιες αποφάσεις— απαιτεί μεγαλύτερη ανοχή στην έντονη κριτική.
Οι θεσμοί κερδίζουν αξιοπιστία όχι όταν μένουν στο απυρόβλητο αλλά όταν αντέχουν στον έλεγχο. Και η Δικαιοσύνη ενισχύεται όχι επειδή δεν αμφισβητείται, αλλά επειδή μπορεί να πείθει ότι λειτουργεί με συνέπεια, ισορροπία και αναλογικότητα.
Διότι στο τέλος, η πραγματική δοκιμασία μιας δημοκρατίας δεν είναι αν ακούγονται μόνο οι φιλικές φωνές.
Είναι αν αντέχει και τις ενοχλητικές.
————-
Ποιος είναι ο Χρήστος Κορτζίδης
Ο Χρήστος Κορτζίδης γεννήθηκε στο Ελληνικό το 1958 και είναι τέως δήμαρχος του Δήμου Ελληνικού και στη συνέχεια του δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης.
Ο πατέρας του, Κωνσταντίνος Κορτζίδης (+2008), διατέλεσε κοινοτάρχης και μετέπειτα δήμαρχος του Ελληνικού για 22 χρόνια (1976-1998).
Μέλος της ΚΝΕ από το 1975 και αργότερα του ΚΚΕ, διαγράφηκε το 2006.
Το 2006 εκλέχθηκε δήμαρχος Ελληνικού με τη δημοτική παράταξη “Δημοτική Συνεργασία”.
Ως δήμαρχος έχει διεξαγάγει αγώνες για διάφορα θέματα που αφορούν τον δήμο Ελληνικού και την ευρύτερη περιοχή, αλλά η μορφή αγώνα για την οποία είναι πιο γνωστός είναι η απεργία πείνας, με την οποία είχαν ασχοληθεί και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Έχει κάνει δύο απεργίες πείνας που ξεπερνούσαν τις τρεις εβδομάδες.
Η πρώτη απεργία πείνας αφορούσε την απελευθέρωση της Παραλίας Ελληνικού, ώστε η είσοδος να είναι ελεύθερη στο κοινό, χωρίς να πληρώνεται το χρηματικό αντίτιμο που είχαν επιβάλλει ιδιώτες της περιοχής. Αυτός ο αγώνας στέφθηκε από επιτυχία μετά από 24 ημέρες απεργίας πείνας, καθώς η παραλία Ελληνικού έγινε πλέον προσβάσιμη χωρίς αντίτιμο.
Αγωνίστηκε για να γίνει το πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού μητροπολιτικό πάρκο, χωρίς καθόλου οικοδόμηση. Σε αυτόν τον αγώνα συμμετείχαν και οι γειτονικοί δήμοι Γλυφάδας, Αργυρούπολης, Ηλιούπολης και Αλίμου.
Είχε κάνει ακόμα μια απεργία πείνας εναντίον του σχεδίου “Καλλικράτης”, που πρόβλεπε την κατάργηση του δήμου Ελληνικού και την προσάρτησή του στο δήμο Αργυρούπολης.
Το Ελληνικό είχε ξανακαταργηθεί ως κοινότητα από τη Χούντα και επανήλθε επί μεταπολίτευσης ως δήμος.
Με συνθήματα «Όχι στην κατάργηση του δήμου Ελληνικού» και «Δήμοι για το λαό, ΟΧΙ για το ΔΝΤ» έκανε απεργία πείνας για 60, που δεν έφερε κάποιο αποτέλεσμα.
Έβαλε υποψηφιότητα στις δημοτικές εκλογές του 2010 για το αξίωμα του δημάρχου του νέου Δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης και εκλέχθηκε επιτυχώς, με ποσοστό 61%.
Η υπόθεση του λούνα παρκ, όπου το 2011 έχασε τη ζωή του ένα 13χρονο αγόρι και τραυματίστηκε η 9χρονη αδερφή του και την αρνητική δημοσιότητα που ακολούθησε, στις επόμενες εκλογές ο κ. Κορτζίδης έχασε την εκλογική μάχη από τον κ. Κωνσταντάτο. Το 2015, το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε την αναγκαστική αποχή για 5 μήνες του πρώην δήμαρχου Ελληνικού και νυν δημοτικού συμβούλου, Χρ. Κορτζίδη, για την εμπλοκή του και επειδή το λουνα πάρκ λειτουργούσε χωρίς άδεια.
