Σύνοψη: Η συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών στη Ρόδο αποτέλεσε πεδίο σημαντικών παρεμβάσεων για το μέλλον της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής. Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς υποστήριξε ότι το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 πρέπει να διασφαλίζει επαρκείς πόρους για την Πολιτική Συνοχής, ουσιαστικό ρόλο των Περιφερειών στη διαχείριση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων και προστασία της τοπικής αυτονομίας. Παρουσίασε μάλιστα την Αττική ως παράδειγμα επιτυχημένης αξιοποίησης των ευρωπαϊκών εργαλείων ανάπτυξης, αναδεικνύοντας μεγάλα έργα όπως το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ». Η παρέμβασή του συνδέεται με τη γενικότερη ευρωπαϊκή συζήτηση για την ισορροπία ανάμεσα στην ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική συνοχή και την αποκέντρωση των αποφάσεων.
———
Αναλυτικά…
Η συζήτηση για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ειδικότερα για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034 έχει ήδη ξεκινήσει σε θεσμικό επίπεδο, καθώς οι Βρυξέλλες αναζητούν τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτηθούν οι νέες προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η παρέμβαση του Περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά κατά τη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών, που πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο.
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές προκλήσεις, από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και την αμυντική θωράκιση μέχρι την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή οικονομία και τη διαχείριση των κοινωνικών ανισοτήτων. Σε αυτό το περιβάλλον, οι Περιφέρειες διεκδικούν μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση και εφαρμογή των πολιτικών ανάπτυξης.
Ο Νίκος Χαρδαλιάς, υπό την ιδιότητά του ως Α’ Αντιπροέδρου της Ομάδας του ΕΛΚ στην Επιτροπή των Περιφερειών, έθεσε στο επίκεντρο της παρέμβασής του την ανάγκη διατήρησης ισχυρής Πολιτικής Συνοχής. Όπως τόνισε, η συζήτηση για τον νέο προϋπολογισμό δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαδικασία κατανομής πόρων, αλλά μια στρατηγική επιλογή που θα καθορίσει το αναπτυξιακό μοντέλο των κρατών-μελών για τα επόμενα χρόνια.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς σε ευρωπαϊκό επίπεδο καταγράφονται τάσεις ανακατανομής πόρων προς νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα και η ασφάλεια. Πολλές περιφέρειες εκφράζουν ανησυχία ότι η ενίσχυση αυτών των τομέων ενδέχεται να περιορίσει τα κονδύλια που διατίθενται για περιφερειακή ανάπτυξη, κοινωνική συνοχή και τοπικές υποδομές.
Ο Περιφερειάρχης Αττικής πρόβαλε τρεις βασικούς άξονες πολιτικής. Πρώτον, τη διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Δεύτερον, τη θεσμικά κατοχυρωμένη συμμετοχή των περιφερειακών αρχών στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων. Και τρίτον, την προστασία της αυτονομίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απέναντι σε ενδεχόμενες υπερσυγκεντρωτικές λογικές.
Ειδικότερα οι τρεις κρίσιμοι πυλώνες που έθεσε ο Περιφερειάρχης Αττικής είναι:
- Διασφάλιση δίκαιης κατανομής πόρων για όλες τις Περιφέρειες
«Ζητάμε έναν ειδικό, προστατευμένο προϋπολογισμό για την πολιτική συνοχής που θα καλύπτει όλες τις κατηγορίες περιφερειών. Οι νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα και η ασφάλεια, είναι κρίσιμες, αλλά δεν πρέπει να χρηματοδοτηθούν εις βάρος της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Η συνολική χρηματοδότηση πρέπει να ανέρχεται στο 1,27% του ΑΕΠ της ΕΕ, ώστε να καλυφθούν οι νέες προκλήσεις χωρίς να θυσιαστούν οι παραδοσιακές πολιτικές» σημείωσε.
- Δεσμευτική συμμετοχή στη διαχείριση των πόρων
«Οι Περιφέρειες δεν είναι και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλοί «διαμεσολαβητές» ή εκτελεστές κεντρικών επιλογών. Είμαστε οι Αρχές που γνωρίζουν τις ανάγκες του πολίτη και τις ιδιαιτερότητες της αγοράς. Οι περιφερειακές διαχειριστικές αρχές θα πρέπει να είναι υπεύθυνες για τον σχεδιασμό, τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και την υλοποίηση και να συνεργάζονται άμεσα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση δεν αποτελεί θεσμική πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση αποτελεσματικότητας» όπως είπε.
Στο σημείο αυτό αναφέρθηκε ειδικά στην Αττική, σημειώνοντας ότι «αποτελεί το ζωντανό παράδειγμα του τι μπορεί να επιτύχει η Πολιτική Συνοχής όταν εφαρμόζεται σωστά. Έργα όπως το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» στον Φαληρικό Όρμο, μια επένδυση 370 εκατομμυρίων ευρώ, δεν είναι απλές γραμμές σε έναν προϋπολογισμό. Είναι επενδύσεις γενεών στην ποιότητα ζωής, που μεταμορφώνουν την παράκτια ζώνη σε έναν πράσινο και πολιτιστικό πνεύμονα».
- Προστασία της τοπικής αυτονομίας
Ο κ. Χαρδαλιάς υποστήριξε επίσης τη θέσπιση ενός ισχυρού μηχανισμού διασφάλισης, όπου σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εθνικές κυβερνήσεις δεν συμμορφώνονται με τα ορόσημα αρμοδιότητάς τους, οι πόροι να ανακατανέμονται απευθείας στις τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις. «Οι τελικοί δικαιούχοι και οι πολίτες δεν πρέπει να τιμωρούνται για τις όποιες ενδεχόμενες αστοχίες ή καθυστερήσεις των κεντρικών κυβερνήσεων» σημείωσε.
Στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την Περιφέρεια Αττικής, η οποία διαχειρίζεται ένα από τα μεγαλύτερα περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα της χώρας. Τα τελευταία χρόνια η Περιφέρεια έχει αναλάβει σειρά παρεμβάσεων σε έργα υποδομών, αντιπλημμυρικής προστασίας, πολιτικής προστασίας, ενεργειακής αναβάθμισης, κοινωνικών δομών και αστικών αναπλάσεων.
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στο Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» στον Φαληρικό Όρμο, ένα έργο στρατηγικής σημασίας που φιλοδοξεί να μεταμορφώσει το παραλιακό μέτωπο της Αθήνας. Η επένδυση αυτή εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια αναβάθμισης της ποιότητας ζωής στο λεκανοπέδιο και αναδεικνύεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι ευρωπαϊκοί πόροι μπορούν να μετατραπούν σε χειροπιαστό όφελος για τους πολίτες.
Παράλληλα, η παρέμβασή του είχε σαφές πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα. Η πρόταση για απευθείας ανακατανομή πόρων προς τις Περιφέρειες σε περιπτώσεις καθυστερήσεων ή αστοχιών των κεντρικών κυβερνήσεων συνιστά μια πιο τολμηρή προσέγγιση στη συζήτηση περί πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, η οποία απασχολεί όλο και περισσότερο τα ευρωπαϊκά όργανα.
Η παρουσία περισσότερων από εκατό δημάρχων και περιφερειαρχών από όλη την Ευρώπη στη Ρόδο ανέδειξε τη βαρύτητα της συζήτησης. Παράλληλα, οι επαφές του Περιφερειάρχη Αττικής με κορυφαίους ευρωπαίους αξιωματούχους επιβεβαίωσαν ότι οι ελληνικές περιφέρειες επιδιώκουν ενεργότερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις που θα διαμορφώσουν το νέο χρηματοδοτικό τοπίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Συνολικά…
Η παρέμβαση του Νίκου Χαρδαλιά στη Ρόδο δεν περιορίστηκε σε μια τυπική θεσμική τοποθέτηση. Ανέδειξε τη διαρκώς αυξανόμενη σημασία των Περιφερειών ως βασικών πυλώνων ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και δημοκρατικής νομιμοποίησης στην Ευρώπη. Η Αττική παρουσιάστηκε ως παράδειγμα εφαρμογής πολιτικών που συνδέουν την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση με απτά αποτελέσματα για τους πολίτες, ενώ παράλληλα τέθηκε το αίτημα για μεγαλύτερη αποκέντρωση και θεσμική ενδυνάμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Καθώς οι διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 θα ενταθούν τα επόμενα χρόνια, η αντιπαράθεση ανάμεσα στον συγκεντρωτισμό και την περιφερειακή αυτονομία αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες πολιτικές συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα επηρεάσουν άμεσα την αναπτυξιακή πορεία των περιφερειών και την καθημερινότητα εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών.
