Σύνοψη
- Θεσμική ανταρσία κατά του ΥΠΟΙΚ: Εννέα δήμαρχοι της παράκτιας Αττικής απαιτούν την απόσυρση του άρθρου 339, καταγγέλλοντας ευθεία παραβίαση του άρθρου 102 του Συντάγματος και αφαίρεση αρμοδιοτήτων.
- Το τέχνασμα των «ειδικών τουριστικών υποδομών»: Η ρύθμιση βαφτίζει τα καταστήματα εστίασης σε ακίνητα της ΕΤΑΔ ειδικές εγκαταστάσεις, μεταφέροντας τον έλεγχο στο υπουργείο Τουρισμού και παρακάμπτοντας τους δήμους.
- Αθέμιτος ανταγωνισμός και ασυδοσία: Οι αιρετοί προειδοποιούν για δημιουργία επιχειρήσεων «δύο ταχυτήτων», ευνοϊκούς όρους δόμησης και απώλεια ελέγχου σε ωράρια, μουσική και ηχορύπανση.
- Νομική αντεπίθεση: Οι δήμοι προειδοποιούν με άμεση προσφυγή στα εθνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια, επικαλούμενοι το Προεδρικό Διάταγμα προστασίας της παραλιακής זώνης (ΦΕΚ Δ΄ 254/2004).
—————–
Αναλυτικά…
Το κυβερνητικό αφήγημα για τη λαμπερή «Αθηναϊκή Ριβιέρα» φαίνεται πως βρίσκει ξαφνικά μπροστά του έναν απρόσμενο τοίχο: εκείνον των ίδιων των δημάρχων της παραλιακής.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αποφάσισε να περάσει στη ζούλα, μέσω του άρθρου 339 σε σχέδιο νόμου υπό διαβούλευση, μια διάταξη που μετατρέπει τα μαγαζιά εστίασης σε ακίνητα της ΕΤΑΔ σε ένα ιδιότυπο «κράτος εν κράτει».
Το αποτέλεσμα; Εννέα δήμαρχοι, από τον Πειραιά έως τον Σαρωνικό, να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε ένα πρωτοφανές αντάρτικο, απειλώντας ευθέως με δικαστικές προσφυγές.
Το «τρικ» με τις ειδικές τουριστικές υποδομές
Πώς βαφτίζεις ένα beach bar ή ένα νυχτερινό μαγαζί σε «στρατηγικό εθνικό κεφάλαιο»; Πολύ απλά: το χαρακτηρίζεις διά νόμου ως «εγκατάσταση ειδικής τουριστικής υποδομής».
Αυτή ακριβώς τη μαγική φόρμουλα επιλέγει η κυβέρνηση για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που λειτουργούν σε τουριστικά ακίνητα της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), κατά μήκος της ζώνης από τον Φαληρικό Όρμο μέχρι την Αγία Μαρίνα Κρωπίας.
Πίσω από τον βαρύγδουπο τίτλο δεν κρύβεται καμία βαθιά αναπτυξιακή στρατηγική, αλλά η επιχείρηση αφαίρεσης της αδειοδότησης και του ελέγχου από τα χέρια των τοπικών δήμων και η μεταφορά τους στο κεντρικό κράτος και στο υπουργείο Τουρισμού.
Εξυπηρετήσεις δύο ταχυτήτων και αθέμιτος ανταγωνισμός
Οι δήμαρχοι δεν μασούν τα λόγια τους. Καταγγέλλουν ευθέως ότι δημιουργείται ένα καθεστώς σκανδαλώδους άνισης μεταχείρισης ανάμεσα σε επιχειρήσεις του ίδιου ακριβώς κλάδου.
Αν ένας επαγγελματίας νοικιάζει ακίνητο από ιδιώτη, υπόκειται στον εξονυχιστικό έλεγχο του δήμου, στους περιορισμούς ωραρίου, στα πρόστιμα και στις δημοτικές κανονιστικές διατάξεις. Αντιθέτως, αν έχει την τύχη να μισθώνει «φιλέτο» της ΕΤΑΔ, αποκτά ασυλία «ειδικής υποδομής».
Μια τέτοια στρέβλωση ναρκοθετεί τον υγιή ανταγωνισμό εις βάρος των μικρομεσαίων επαγγελματιών, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει την κερκόπορτα για ευνοϊκότερους όρους δόμησης σε προνομιούχα οικόπεδα πάνω στο κύμα.
Ποιος θα μαζεύει τα σπασμένα της ηχορύπανσης;
Το πιο εξοργιστικό σημείο της υπόθεσης αφορά την καθημερινότητα των πολιτών. Το κεντρικό κράτος επιδιώκει να εισπράττει και να μοιράζει άδειες, αφήνοντας στους δήμους μόνο τις ευθύνες και τις διαμαρτυρίες των κατοίκων.
Όπως επισημαίνουν καυστικά οι δήμαρχοι: «Δεν μπορεί οι Δήμοι να λογοδοτούν στους πολίτες για την ηχορύπανση, την κυκλοφορία, την καθαριότητα και την ποιότητα ζωής, αλλά να απομακρύνονται από τις αποφάσεις και τους ελέγχους που επηρεάζουν άμεσα όλα τα παραπάνω».
Με απλά λόγια, το υπουργείο επιδιώκει να κρατά το πεπόνι και το μαχαίρι της εκμετάλλευσης, ενώ οι δημοτικές υπηρεσίες θα καλούνται να διαχειριστούν το κομφούζιο, τα ντεσιμπέλ στα ύψη και την επιβάρυνση του παραλιακού μετώπου.
Συνταγματικό ανάχωμα και το ΠΔ του 2004
Η παρέμβαση των δημάρχων χτυπά κατευθείαν στον πυρήνα της συνταγματικής νομιμότητας. Επικαλούνται το άρθρο 102 του Συντάγματος, το οποίο εγγυάται ρητά τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ταυτόχρονα, βγάζουν από το συρτάρι το ισχυρό νομικό τους όπλο: το Προεδρικό Διάταγμα της 1ης Μαρτίου 2004 (ΦΕΚ Δ΄ 254/2004), το οποίο θέτει αυστηρά όρια και ειδικό καθεστώς προστασίας για τη ζώνη της παραλιακής.
Η προειδοποίηση για προσφυγή σε ελληνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια αποτελεί σαφές τελεσίγραφο: αν η επίμαχη διάταξη δεν αποσυρθεί άμεσα από τη διαβούλευση, η κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη δικαστική εμπλοκή που θα τινάξει στον αέρα τον επενδυτικό της σχεδιασμό.
Το μέτωπο των 9
Την κοινή ανακοίνωση-κόλαφο συνυπογράφουν πρόσωπα με διαφορετικές πολιτικές και κομματικές αφετηρίες, στοιχείο που υπογραμμίζει τη σοβαρότητα του ρήγματος:
- Ανδρέας Κονδύλης, δήμαρχος Αλίμου
- Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης
- Γιώργος Παπανικολάου, δήμαρχος Γλυφάδας
- Κώστας Ασκούνης, δήμαρχος Καλλιθέας
- Δημήτρης Κιούσης, δήμαρχος Κρωπίας
- Ανδρέας Ευθυμίου, δήμαρχος Μοσχάτου-Ταύρου
- Γιάννης Μώραλης, δήμαρχος Πειραιά
- Δημήτρης Παπαχρήστου, δήμαρχος Σαρωνικού
- Γιάννης Φωστηρόπουλος, δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου
Συνολικά…
Η σύγκρουση για το άρθρο 339 ξεπερνά τα όρια μιας συνήθους γραφειοκρατικής τριβής. Αποκαλύπτει μια διαχρονική κυβερνητική αντίληψη που αντιμετωπίζει την Τοπική Αυτοδιοίκηση ως απλό διακοσμητικό στοιχείο όταν μπαίνουν στο τραπέζι τα μεγάλα real estate συμφέροντα.
Η απόπειρα συγκεντρωτισμού μέσω της ΕΤΑΔ και του υπουργείου Τουρισμού προσκρούει πλέον σε ένα αρραγές αυτοδιοικητικό μέτωπο.
Εάν το υπουργείο Οικονομικών επιμείνει στον αποκλεισμό των τοπικών κοινωνιών, το μόνο που θα καταφέρει είναι να μετατρέψει την παραλιακή σε πεδίο δικαστικού πολέμου, αποδεικνύοντας ότι το περίφημο επιτελικό κράτος προτιμά τις εξυπηρετήσεις κλειστών γραφείων από τη θεσμική διαφάνεια.
—————
Πηγές
- Κοινή ανακοίνωση των 9 Δημάρχων παραλιακών Δήμων Αττικής (Αλίμου, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γλυφάδας, Καλλιθέας, Κρωπίας, Μοσχάτου-Ταύρου, Πειραιά, Σαρωνικού, Παλαιού Φαλήρου)
- Σχέδιο νόμου Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σε δημόσια διαβούλευση (Άρθρο 339)
- Προεδρικό Διάταγμα 1ης Μαρτίου 2004 (ΦΕΚ Δ΄ 254/2004) περί προστασίας παραλιακής ζώνης Αττικής
- Σύνταγμα της Ελλάδας (Άρθρο 102 περί διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ)
—————
Σημείωμα (παραπολιτικό σχόλιο συντάκτη): Όταν η «Ριβιέρα» πνίγει το Επιτελικό Κράτος
Στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν αρχίσει να ανακαλύπτουν με τον δύσκολο τρόπο ότι η παραλιακή δεν είναι μόνο renders με μαρίνες, ουρανοξύστες και κοκτέιλ στο ηλιοβασίλεμα. Έχει και… δημάρχους. Και μάλιστα δημάρχους που δεν έχουν καμία διάθεση να παίξουν τον ρόλο των «ιθαγενών» που ανταλλάσσουν τις αρμοδιότητές τους με καθρεφτάκια και χάντρες.
Το άρθρο 339 του υπουργείου Οικονομικών για τα μαγαζιά της ΕΤΑΔ υποτίθεται πως θα πέρναγε αθόρυβα στα ψιλά γράμματα της διαβούλευσης. Αντ’ αυτού, έσκασε σαν χειροβομβίδα στα πόδια των κυβερνητικών επιτελών. Το πιο απολαυστικό της υπόθεσης; Η σύνθεση του «αντάρτικου».
Όταν βλέπεις τον Γρηγόρη Κωνσταντέλλο και τον Γιώργο Παπανικολάου —παραδοσιακά «γαλάζια» κάστρα των νοτίων προαστίων— να συνυπογράφουν εξώδικη προειδοποίηση δίπλα στον Γιάννη Μώραλη και τους υπόλοιπους της παραλιακής, καταλαβαίνεις ότι το Μαξίμου κατάφερε το ακατόρθωτο: να ενώσει όλο το παράκτιο μέτωπο εναντίον του.
Η τακτική του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» μέσω υπουργείου Τουρισμού και ΕΤΑΔ, βαφτίζοντας τα beach bars «ειδικές τουριστικές υποδομές» για να γλιτώνουν τους ελέγχους των δήμων για μουσική και τραπεζοκαθίσματα, ήταν τόσο χοντροκομμένη που προκάλεσε εκρήξεις.
Στο Μαξίμου τώρα ψάχνουν πυροσβέστες, αλλά τα νερά του Σαρωνικού είναι βαθιά. Το δίλημμα πλέον είναι απλό: ή μαζεύουν τη διάταξη άρον άρον πριν πάει στη Βουλή, ή ετοιμάζονται για παρέλαση στα σκαλιά του Συμβουλίου της Επικρατείας με τους ίδιους τους αυτοδιοικητικούς τους να κρατούν το πανό.
————————-
Η κοινή ανακοίνωση των Δημάρχων των παραλιακών Δήμων της Αττικής
Οι Δήμοι Αλίμου, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γλυφάδας, Καλλιθέας, Κρωπίας, Μοσχάτου-Ταύρου, Παλαιού Φαλήρου, Πειραιά, Σαρωνικού εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους στη ρύθμιση του άρθρου 339 του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, με την οποία καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που βρίσκονται σε τουριστικά ακίνητα της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), από τον Φαληρικό Όρμο μέχρι την Αγία Μαρίνα Κρωπίας, χαρακτηρίζονται ως «εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής». Το συγκεκριμένο άρθρο θέτει σοβαρά ζητήματα σχετικά με τις αρμοδιότητες των Δήμων, τον υγιή ανταγωνισμό και την προστασία του παραλιακού μετώπου.
Πίσω από αυτή τη φαινομενικά τεχνική ρύθμιση δημιουργείται ένα διαφορετικό καθεστώς για συγκεκριμένες επιχειρήσεις εστίασης, με σοβαρές θεσμικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές προεκτάσεις.
Ειδικότερα, η ρύθμιση:
Δημιουργεί τις προϋποθέσεις μεταφοράς αρμοδιοτήτων αδειοδότησης από τους Δήμους στο Υπουργείο Τουρισμού, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τη δυνατότητα των δημοτικών αρχών να ελέγχουν αποτελεσματικά τη λειτουργία καταστημάτων εντός των διοικητικών τους ορίων, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων μουσικής και ωραρίου λειτουργίας.
Εισάγει διαφορετική μεταχείριση ομοειδών επιχειρήσεων, καθώς ορισμένα καταστήματα υπάγονται σε ειδικό καθεστώς λόγω του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ακινήτων τους, δημιουργώντας εύλογες ανησυχίες για στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό εις βάρος άλλων επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρών και μεσαίων.
Εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τις πολεοδομικές και περιβαλλοντικές συνέπειες, καθώς ο χαρακτηρισμός ως ειδικής τουριστικής υποδομής μπορεί να συνδέεται με ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τη δόμηση και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων, οι οποίες πρέπει να αποσαφηνιστούν πλήρως.
Δημιουργεί τον κίνδυνο περαιτέρω εντατικοποίησης της εκμετάλλευσης του παραλιακού μετώπου, με πρόσθετες επιπτώσεις στην κυκλοφορία, την ηχορύπανση, το φυσικό περιβάλλον και, τελικά, την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Δεν μπορεί οι Δήμοι να λογοδοτούν στους πολίτες για την ηχορύπανση, την κυκλοφορία, την καθαριότητα και την ποιότητα ζωής, αλλά να απομακρύνονται από τις αποφάσεις και τους ελέγχους που επηρεάζουν άμεσα όλα τα παραπάνω.
Πρόκειται για μία ακόμη παρέμβαση της κεντρικής διοίκησης εις βάρος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της καθημερινότητας των πολιτών, η οποία εντάσσεται σε μια διαχρονική πρακτική συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων στο κεντρικό κράτος, αντίθετη με το ρητό γράμμα αλλά και με το πνεύμα του άρθρου 102 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων και κυρίως τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων από τους ΟΤΑ.
Εδώ και χρόνια αγωνιζόμαστε για την ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της Αυτοδιοίκησης, διεκδικώντας αρμοδιότητες, πόρους και ουσιαστική δυνατότητα παρέμβασης στις τοπικές υποθέσεις. Αντί γι’ αυτό, διαπιστώνουμε ότι το κεντρικό κράτος εξακολουθεί να νομοθετεί για τις πόλεις μας χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και τους αιρετούς εκπροσώπους τους.
Δεν είμαστε αντίθετοι στην ανάπτυξη, στον τουρισμό ή στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. Είμαστε, όμως, κατηγορηματικά αντίθετοι στη θέσπιση ειδικών καθεστώτων που ανατρέπουν καθιερωμένες διαδικασίες, δημιουργούν συνθήκες άνισης μεταχείρισης και υπονομεύουν τον θεσμικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Απαιτούμε την άμεση απόσυρση της συγκεκριμένης ρύθμισης, η οποία αντιστρατεύεται το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας και τις διαδικασίες που έχουν διαμορφωθεί για τη λειτουργία και τον έλεγχο των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος στην παραλιακή ζώνη, με σημείο αναφοράς το Προεδρικό Διάταγμα της 1ης Μαρτίου 2004 (ΦΕΚ Δ΄ 254/2004). Ζητούμε την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με τους εμπλεκόμενους Δήμους, προκειμένου να αποφύγουμε να αναγκαστούμε να λύσουμε και αυτό το πρόβλημα στις αίθουσες των δικαστηρίων.
Σε διαφορετική περίπτωση, είμαστε αποφασισμένοι να αξιοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό και ένδικο μέσο για την προάσπιση των αρμοδιοτήτων μας, την προστασία του περιβάλλοντος και των δικαιωμάτων των τοπικών κοινωνιών που εκπροσωπούμε.
Η διοικητική αυτοτέλεια των Δήμων δεν αποτελεί παραχώρηση της εκάστοτε Κυβέρνησης. Είναι συνταγματική επιταγή. Δεν θα αποδεχθούμε να λαμβάνονται αποφάσεις για τις πόλεις μας, χωρίς τις πόλεις μας.
Την κοινή ανακοίνωση υπογράφουν:
- Ανδρέας Κονδύλης, δήμαρχος Αλίμου
- Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης
- Γιώργος Παπανικολάου, δήμαρχος Γλυφάδας
- Κώστας Ασκούνης, δήμαρχος Καλλιθέας
- Δημήτρης Κιούσης, δήμαρχος Κρωπίας
- Ανδρέας Ευθυμίου, δήμαρχος Μοσχάτου-Ταύρου
- Γιάννης Μώραλης, δήμαρχος Πειραιά
- Δημήτρης Παπαχρήστου, δήμαρχος Σαρωνικού
- Γιάννης Φωστηρόπουλος, δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου
