Σύνοψη
- Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα καταγράφει ιστορικά υψηλά τριών δεκαετιών, με τον Σεπτέμβριο να διαμορφώνεται στο 5%, έπειτα από τις εξάρσεις του Απριλίου (5,4%) και του Μαΐου (5,2%), υπερβαίνοντας τα ρεκόρ του 1998 (4,8%) και του 1996 (8,2%).
- Το βασικό βάρος των ανατιμήσεων συγκεντρώνεται στη στέγαση (συμβολή 42,6% ή 2,13 μονάδες), στις μεταφορές (32,4% ή 1,62 μονάδες), καθώς και στην εστίαση και τη φιλοξενία (16,8% ή 0,84 μονάδες).
- Οι τιμές των καυσίμων και της ενέργειας συνεισέφεραν περίπου 2,95 μονάδες (σχεδόν 60% του συνολικού δείκτη), ενώ τα ενοίκια κατέγραψαν ετήσια άνοδο 5,9%, επιτείνοντας το οξύ στεγαστικό πρόβλημα των νοικοκυριών.
- Η κυβερνητική τακτική επικρίνεται για παθητική στάση απέναντι στις στρεβλώσεις της αγοράς, καθώς η μη αποκλιμάκωση του ΦΠΑ και των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης συντηρεί τη δημοσιονομική υπεραπόδοση εις βάρος της αγοραστικής δύναμης.
——————-
Αναλυτικά…
Ιστορικό πισωγύρισμα τριών δεκαετιών στο κόστος διαβίωσης
Τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα παρατεταμένο κύμα ανατιμήσεων, το οποίο δεν συγκρίνεται με τις συνήθεις κυκλικές διακυμάνσεις της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι τρέχουσες επιδόσεις των τιμών ξυπνούν μνήμες από το μακρινό 1998 και τα τέλη του 20ού αιώνα.
Η έξαρση του πληθωρισμού στο 5% τον περασμένο Σεπτέμβριο, σε συνέχεια του 5,4% τον Απρίλιο και του 5,2% τον Μάιο του ίδιου έτους, πιστοποιεί ότι οι πιέσεις έχουν παγιωθεί. Οι συγκρίσεις αναδεικνύουν την πρωτοφανή ένταση του φαινομένου κατά την τελευταία τριακονταετία.
Η σημερινή εικόνα έρχεται σε συνέχεια της πληθωριστικής έκρηξης του 2022 (9,6%), όταν καταρρίφθηκαν οι ιστορικές κορυφές του 1996 (8,2%). Παρά τη μετάβαση της χώρας στην ευρωπαϊκή κανονικότητα, οι τιμές κινούνται συστηματικά ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Οι τρεις βασικοί άξονες που στραγγαλίζουν τα εισοδήματα
Η ανάλυση των συνιστωσών του δείκτη αποτυπώνει με σαφήνεια πού εστιάζεται η επιβάρυνση. Δεν πρόκειται για μια γενικευμένη και ισομερή άνοδο, αλλά για καίρια χτυπήματα στις ανελαστικές ανάγκες της καθημερινότητας.
Η στέγαση αποτέλεσε τον κύριο μοχλό πίεσης, συμμετέχοντας με 2,13 μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 42,6% της συνολικής μεταβολής. Οι μεταφορές ακολούθησαν με 1,62 μονάδες (32,4%), ενώ η εστίαση, τα καφενεία και τα ξενοδοχεία πρόσθεσαν άλλες 0,84 μονάδες (16,8%).
| Κατηγορία Δαπάνης | Συμβολή σε Μονάδες | Ποσοστό Συμμετοχής στον Πληθωρισμό |
| Στέγαση | 2,13 | 42,6% |
| Μεταφορές | 1,62 | 32,4% |
| Εστίαση – Ξενοδοχεία | 0,84 | 16,8% |
| Λοιπές Κατηγορίες | 0,41 | 8,2% |
| Σύνολο (Σεπτέμβριος) | 5,00 | 100,0% |
Παράλληλα, τα ενοίκια κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,9% σε ετήσια βάση, ενσωματώνοντας μια δομική ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Το στεγαστικό μετατρέπεται πλέον στον ισχυρότερο παράγοντα φτωχοποίησης για τους μισθωτούς και τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Το ενεργειακό κόστος και η παγίδα των έμμεσων φόρων
Στο ενεργειακό πεδίο, ο συνδυασμός ηλεκτρισμού, φυσικού αερίου και καυσίμων κίνησης και θέρμανσης απορρόφησε 2,95 μονάδες, εξηγώντας σχεδόν το 60% του πληθωριστικού άλματος. Η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας καθιστά την αγορά ευάλωτη σε κάθε διεθνή αναταραχή.
Παρά τη σφοδρότητα της κρίσης, οι κρίσιμοι παράγοντες διαμόρφωσης των τελικών τιμών μένουν ανέπαφοι. Οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα και οι συντελεστές ΦΠΑ παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενισχύοντας τα ονομαστικά φορολογικά έσοδα.
Η κρατική ταμειακή ισορροπία ωφελείται άμεσα από τις ανατιμήσεις. Κάθε αύξηση στην τιμή της αντλίας ή στο ράφι παράγει αυτόματα πρόσθετο ΦΠΑ, τροφοδοτώντας πρωτογενή υπερπλεονάσματα που παρουσιάζονται ως τεκμήριο δημοσιονομικής υγείας.
Διαρθρωτικές αδυναμίες και το «παραγωγικό κενό»
Πέρα από τα ενεργειακά αίτια, η ελληνική οικονομία πάσχει από εσωτερικές στρεβλώσεις. Στον τομέα των υπηρεσιών, η έλλειψη ανταγωνισμού επιτρέπει ταχείες ανατιμήσεις, οι οποίες δεν ανακόπτονται από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Η διατηρήσιμη αναπτυξιακή υπεραπόδοση βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην κατανάλωση. Η διεύρυνση του εγχώριου παραγωγικού κενού αναδεικνύεται από τους αναλυτές ως ο καθοριστικός παράγοντας που συντηρεί τις πληθωριστικές πιέσεις την τελευταία εικοσαετία.
Η άρνηση παρέμβασης στις ολιγοπωλιακές δομές και η διατήρηση της φορολογικής πίεσης στα καύσιμα συνιστούν πολιτική επιλογή. Η κοινωνία καλείται να χρηματοδοτήσει τη σταθερότητα των δεικτών με δραστική μείωση της πραγματικής αγοραστικής της δύναμης.
Συνολικά…
Η εξέλιξη του πληθωρισμού δεν συνιστά απλώς μια εισαγόμενη συγκυρία, αλλά αντανακλά βαθιές δομικές παθογένειες της εγχώριας οικονομίας και σαφείς επιλογές οικονομικής πολιτικής. Όσο η ανάσχεση της ακρίβειας υποτάσσεται στη διατήρηση υψηλών φορολογικών εσόδων και υπερπλεονασμάτων μέσω των έμμεσων φόρων, τόσο το κόστος διαβίωσης θα παραμένει ασφυκτικό. Η ουσιαστική προστασία των εισοδημάτων απαιτεί άμεσες παρεμβάσεις στα ολιγοπώλια της ενέργειας και των υπηρεσιών, ανακούφιση στο στεγαστικό κόστος και στοχευμένη μείωση των συντελεστών στους ειδικούς φόρους. Χωρίς αυτές τις τομές, η χώρα θα συνεχίσει να καταγράφει αρνητικές πρωτιές, υπονομεύοντας τη μακροπρόθεσμη κοινωνική συνοχή.
————–
Πηγές
- Στεργίου Δημήτρης / SLpress.gr
- Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) – Δείκτης Τιμών Καταναλωτή & Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ)
- Eurostat – Στοιχεία πληθωρισμού και σύγκριση χωρών Ευρωζώνης
