Σύνοψη
- Πολιτική αντιπαράθεση για το ασφαλιστικό: Στο στόχαστρο της αξιωματικής κριτικής βρίσκεται η πολιτική του Υπουργείου Εργασίας, με επίκεντρο τη διατήρηση ρυθμίσεων του νόμου 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και τον τρόπο υπολογισμού των αυξήσεων σε συνταξιούχους με προσωπική διαφορά.
- Απώλειες στις συντάξεις χηρείας: Καταγράφονται σημαντικές μειώσεις σε δικαιούχους συντάξεων θανάτου προ της 13ης Μαΐου 2016 κατά τη συμπλήρωση του 67ου έτους, ενώ στη σώρευση συντάξεων γήρατος και χηρείας του πρώην ΟΓΑ το καθαρό οικονομικό όφελος περιορίζεται συχνά μεταξύ 0 και 20 ευρώ μηνιαίως.
- Αποδοχές κάτω από το όριο ανασφάλιστων: Αγρότες που συνταξιοδοτήθηκαν τη διετία 2018–2020 στο 67ο έτος με 30 έως 31 έτη ασφάλισης εισπράττουν μηνιαίως ποσά κατώτερα των 417 ευρώ, υπολειπόμενα του επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα (419 ευρώ).
- Απόκλιση από την πλήρη εθνική σύνταξη: Παραμένει ο αποκλεισμός μερίδας ασφαλισμένων του πρωτογενούς τομέα από το ακέραιο ποσό της εθνικής σύνταξης των 446 ευρώ, παρά τη συμπλήρωση 40 ετών ασφαλιστικού βίου.
—————
Αναλυτικά…
Η μακρά μετάβαση του ασφαλιστικού συστήματος προς την πλήρη ενοποίηση υπό τη σκέπη του e-ΕΦΚΑ εξακολουθεί να παράγει σημαντικές θεσμικές και οικονομικές ασυμμετρίες. Στο επίκεντρο της επικαιρότητας επανέρχεται με ένταση η κατάσταση των ασφαλισμένων και συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ, καθώς η εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου του νόμου 4387/2016 διατηρεί ανοιχτές πληγές στην ελληνική περιφέρεια.
Αφορμή για τη νέα πολιτική σύγκρουση αποτέλεσε η δημόσια παρέμβαση του Εκπροσώπου Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Κώστα Τσουκαλά, ο οποίος εγκάλεσε το Υπουργείο Εργασίας για απροθυμία ουσιαστικής απάντησης σχετικά με τον μηχανισμό υπολογισμού των αυξήσεων στις συντάξεις που φέρουν προσωπική διαφορά. Η κριτική εστιάζει στην αντίφαση μεταξύ της κυβερνητικής ρητορικής περί ανατροπής του νόμου Κατρούγκαλου και της de facto διατήρησης βασικών διατάξεών του.
- Οι θεσμικές στρεβλώσεις στις συντάξεις χηρείας
Η αρχιτεκτονική της κοινωνικής ασφάλισης στον αγροτικό κόσμο παρουσιάζει συγκεκριμένα σημεία τριβής, ιδίως στις περιπτώσεις διασταύρωσης δικαιωμάτων. Όπως αναδεικνύεται από τα στοιχεία της αξιωματικής κριτικής, οι ασφαλισμένοι που έλαβαν σύνταξη λόγω θανάτου πριν από τις 13 Μαΐου 2016 βρίσκονται αντιμέτωποι με την απώλεια της εν λόγω παροχής μόλις συμπληρώσουν το 67ο έτος της ηλικίας τους, εφόσον θεμελιώσουν ταυτόχρονα σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος.
Παράλληλα, το καθεστώς σώρευσης συντάξεων γήρατος και χηρείας εντός του πρώην ΟΓΑ επιβάλλει περικοπή τμήματος της βασικής σύνταξης. Το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα για τον δικαιούχο αγρότη εξαντλείται σε μια οριακή καθαρή μεταβολή, η οποία κυμαίνεται από μηδέν έως είκοσι ευρώ ανά μήνα. Η συγκεκριμένη συνθήκη καταδεικνύει την απουσία ουσιαστικής ανταποδοτικότητας για πολυετείς καταβληθείσες εισφορές.
- Συντάξεις γήρατος κάτω από το δίχτυ πρόνοιας
Ιδιαίτερα οξύ παραμένει το ζήτημα για όσους αγρότες συνταξιοδοτήθηκαν κατά την τριετία 2018–2020 στο 67ο έτος της ηλικίας τους. Παρά το γεγονός ότι διέθεταν 30 ή και 31 έτη ενεργής ασφάλισης, οι μηνιαίες αποδοχές τους διαμορφώνονται κάτω από το όριο των 417 ευρώ.
Το παράδοξο έγκειται στο ότι το ποσό αυτό υπολείπεται ακόμη και του καθαρά προνοιακού επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα, το οποίο διαμορφώνεται στα 419 ευρώ μηνιαίως για το ίδιο ηλικιακό όριο. Η συγκεκριμένη απόκλιση γεννά εύλογες ενστάσεις κοινωνικής δικαιοσύνης, καθώς η μακροχρόνια καταβολή εισφορών καταλήγει να προσφέρει χαμηλότερη προστασία από την πρόνοια.
- Το έλλειμμα εξίσωσης στην εθνική σύνταξη
Στον πυρήνα του προβληματισμού παραμένει επίσης η μη πλήρης ένταξη των αγροτών στους γενικούς κανόνες υπολογισμού του e-ΕΦΚΑ. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας, δεν διασφαλίζεται για όλους τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ η απόδοση ολόκληρης της εθνικής σύνταξης των 446 ευρώ, ακόμη και όταν συμπληρώνεται ο μέγιστος ασφαλιστικός βίος των 40 ετών.
Η διατήρηση αυτών των μεταβατικών διατάξεων διαμορφώνει συνταξιούχους δύο ταχυτήτων. Το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής δεσμεύεται δημόσια για την αποκατάσταση της ισονομίας στον πρωτογενή τομέα, καθιστώντας το αγροτικό ασφαλιστικό βασικό πεδίο αντιπαράθεσης ενόψει των επόμενων νομοθετικών πρωτοβουλιών.
Συνολικά…
Η διαχείριση του ασφαλιστικού καθεστώτος των αγροτών δεν συνιστά απλώς μια τεχνοκρατική άσκηση δημοσιονομικής εξισορρόπησης, αλλά κομβικό δείκτη κοινωνικής συνοχής για την ελληνική ύπαιθρο. Οι τέσσερις συγκεκριμένες περιπτώσεις ανισοτήτων που αναδεικνύονται καταδεικνύουν ότι ο μετασχηματισμός του ΟΓΑ σε ενιαίο φορέα άφησε πίσω του σοβαρές εκκρεμότητες. Όταν εργαζόμενοι της γης με πάνω από τρεις δεκαετίες ασφάλισης καταλήγουν να λαμβάνουν αποδοχές χαμηλότερες από το επίδομα πρόνοιας ή βλέπουν τις συντάξεις χηρείας να εκμηδενίζονται στην πράξη, το αίτημα για αναθεώρηση του ισχύοντος πλαισίου καθίσταται πιεστικό. Η πολιτική αντιπαράθεση αναμένεται να κλιμακωθεί, καθώς η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει στην πράξη αν προτίθεται να διορθώσει τις στρεβλώσεις του ν. 4387/2016 ή αν θα συνεχίσει τη διαχειριστική εφαρμογή του, ενώ η αντιπολίτευση θέτει ως σημαία την αποκατάσταση της θεσμικής δικαιοσύνης για τον πρωτογενή τομέα.
————-
Πηγές
- Επίσημη δήλωση του Εκπροσώπου Τύπου του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Κώστα Τσουκαλά.
- Ασφαλιστικό πλαίσιο ν. 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και ρυθμίσεις διαδοχικής ασφάλισης e-ΕΦΚΑ/πρώην ΟΓΑ.
- Στοιχεία διαμόρφωσης εθνικής σύνταξης και επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα (ΟΠΕΚΑ/e-ΕΦΚΑ).
