Σύνοψη
- Στοχευμένος κατακερματισμός συμβάσεων: Η διαδοχική ανάθεση δύο ομοειδών έργων αξιοποίησης ακινήτων στην ReDePlan μέσα σε λίγες εβδομάδες (475.000€ και 448.000€) συνιστά καταστρατήγηση του άρθρου 6 του Ν. 4412/2016, αθροίζοντας 923.000€ για να αποφευχθεί το όριο του 1 εκατ. ευρώ.
- Προσωπική έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου: Η υπογραφή συμβάσεων που ενσωματώνουν ομολογία τέλεσης πολεοδομικών παραβάσεων στερεί από τα μέλη της διοίκησης το τεκμήριο καλής πίστης, ανοίγοντας τον δρόμο για έλεγχο απιστίας κατά του δημοσίου συμφέροντος.
- Απόλυτη ακυρότητα πράξεων και ενταλμάτων: Η πάγια νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει άκυρες τις κατατμημένες συμβάσεις, γεγονός που επισύρει άρνηση θεώρησης ενταλμάτων πληρωμής και άμεσο κίνδυνο καταλογισμού των ποσών στις τσέπες των υπογραφόντων.
- Θεσμικός αποκλεισμός δικαστικού ελέγχου: Ο διαχωρισμός του ενιαίου φυσικού αντικειμένου σχεδιάστηκε για να παρακαμφθεί ο προσυμβατικός έλεγχος νομιμότητας, ο οποίος θα είχε μπλοκάρει εξ αρχής τη χρηματοδότηση εκ των υστέρων «τακτοποιήσεων» σε κοινόχρηστο πράσινο.
——————
Αναλυτικά….
Η υπόθεση των αναθέσεων της ΟΣΥ ΜΑΕ προς την ιδιωτική εταιρεία ReDePlan παύει πλέον να αποτελεί ένα απλό σύμπτωμα διοικητικής προχειρότητας. Τα διαθέσιμα έγγραφα και τα οικονομικά στοιχεία διαμορφώνουν ένα βαρύ πόρισμα, το οποίο θέτει ευθέως στο στόχαστρο των ελεγκτικών αρχών τις προσωπικές, αστικές και ποινικές ευθύνες του διευθύνοντος συμβούλου Στέφανου Αγιάσογλου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου.
Η παράλληλη εξέταση των δύο συμβάσεων αποκαλύπτει μια συνειδητή στρατηγική παράκαμψης των ασφαλιστικών δικλίδων του κράτους δικαίου, με επίδικο ποσά που αγγίζουν το ένα εκατομμύριο ευρώ δημόσιου χρήματος.
Η ανατομία της κατάτμησης βάσει του Ν. 4412/2016
Το νομικό οπλοστάσιο της υπόθεσης εκκινεί από το άρθρο 6 του Ν. 4412/2016. Ο νόμος απαγορεύει ρητά και κατηγορηματικά τον τεχνητό κατακερματισμό συμβάσεων με σκοπό την εξαίρεσή τους από τις αυστηρότερες διαδικασίες ελέγχου.
Στην προκειμένη περίπτωση, η διοίκηση της ΟΣΥ ανέθεσε στην ίδια ακριβώς εταιρεία δύο έργα με πανομοιότυπο αντικείμενο:
Στις αρχές Αυγούστου 2026: σύμβαση 475.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) για σχεδιασμό και ωρίμανση χωροταξικών ρυθμίσεων ακινήτων, με μοναδική προσφέρουσα την ReDePlan.
Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026: σύμβαση 448.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) για τεχνικό σύμβουλο αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας και άρση πολεοδομικών εμποδίων.
Η χρονική απόσταση των δύο πράξεων δεν ξεπερνά τις 45 ημέρες. Το αντικείμενο είναι απολύτως συναφές και εξυπηρετεί την ίδια ακριβώς επιχειρησιακή ανάγκη.
Η μεθόδευση πίσω από το φράγμα του 1.000.000 ευρώ
Το άθροισμα των δύο καθαρών ποσών ανέρχεται ακριβώς στα 923.000 ευρώ (ή 1.144.520 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
Η επιλογή να διατηρηθεί η εκτιμώμενη αξία κάθε σύμβασης κάτω από το ψυχολογικό και θεσμικό όριο του 1.000.000 ευρώ δεν υπήρξε τυχαία. Βάσει του άρθρου 324 του Ν. 4700/2020, κάθε δημόσια σύμβαση άνω του ενός εκατομμυρίου υπόκειται σε υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο πριν από την υπογραφή της.
Εάν οι δύο διαδικασίες είχαν ενσωματωθεί σε έναν ενιαίο διεθνή διαγωνισμό —όπως επέβαλλε η κοινή λογική και η τεχνική ενότητα του έργου— ο φάκελος θα είχε προσγειωθεί υποχρεωτικά στα γραφεία των ανώτατων δικαστών.
Ο φόβος του αυτόματου μπλόκου από το Ελεγκτικό Συνέδριο
Η ηγεσία της ΟΣΥ είχε κάθε λόγο να τρέμει τον δικαστικό έλεγχο. Το ιστορικό του οργανισμού επί ημερών Αγιάσογλου είναι διάσπαρτο από ακυρώσεις: από το φιάσκο με τα αλκοολόμετρα μέχρι το πρόσφατο «στοπ» της 16ης Ιουνίου 2026 για την αποξήλωση των καλωδίων τρόλεϊ.
Στη δεύτερη σύμβαση της ReDePlan, η ΟΣΥ περιέλαβε την πρωτοφανή παραδοχή ότι προέβη σε αυθαίρετη κατάληψη ζωνών κοινόχρηστου πρασίνου στα αμαξοστάσια Ρέντη και Πέτρου Ράλλη για να τοποθετήσει φορτιστές ηλεκτρικών λεωφορείων.
Κανένα δικαστικό κλιμάκιο δεν θα άναβε το πράσινο φως σε μια σύμβαση που ομολογεί παραβίαση ρυμοτομικών σχεδίων και αναθέτει σε ιδιώτη τη «νομιμοποίηση» των αυθαιρεσιών με δημόσιο χρήμα. Η κατάτμηση υπήρξε το μοναδικό όχημα διαφυγής.
Το πλέγμα των προσωπικών και ποινικών ευθυνών
Η τεχνητή κατάτμηση δεν αποτελεί απλώς μια γραφειοκρατική παράβαση. Σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα και τη νομολογία περί δημόσιου λογιστικού, η συγκεκριμένη πρακτική γεννά συγκεκριμένες ευθύνες:
- Απιστία στην υπηρεσία (Άρθρο 390 ΠΚ): Η κατάτμηση που οδηγεί σε υπερκοστολογημένες αναθέσεις χωρίς πραγματικό ανταγωνισμό (μοναδικός προσφέρων) και σε δαπάνες για την κάλυψη διοικητικών παρανομιών επιφέρει βέβαιη ζημία στην περιουσία του νομικού προσώπου.
- Παράβαση καθήκοντος (Άρθρο 259 ΠΚ): Η συνειδητή παράκαμψη των ελεγκτικών μηχανισμών με σκοπό την προσπόριση παράνομου οφέλους σε συγκεκριμένο ανάδοχο στοιχειοθετεί δόλο εκ μέρους των αρμόδιων στελεχών.
- Καταλογισμός και αστική ευθύνη: Σε περίπτωση που το Ελεγκτικό Συνέδριο ή οι οικονομικοί επιθεωρητές διαπιστώσουν ακυρότητα, τα εντάλματα πληρωμής καθίστανται παράνομα. Σε αυτή την περίπτωση, το σύνολο του ποσού των 923.000 ευρώ καταλογίζεται προσωπικά σε όσους εισηγήθηκαν, ψήφισαν και υπέγραψαν τις πράξεις.
Η σύγκρουση συμφερόντων και το παρελθόν του ΟΣΚ
Στο επίκεντρο του κάδρου βρίσκεται και η στενή θεσμική σχέση των προσώπων. Ο διευθύνων σύμβουλος της ReDePlan, Εμμανουήλ Μπαλτάς, υπήρξε επί σειρά ετών επικεφαλής του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων (ΟΣΚ), θέση από την οποία πέρασε και ο κ. Αγιάσογλου.
Η ροή απευθείας αναθέσεων (2024–2025) που εξελίχθηκε σε διαγωνισμούς σχεδόν ενός εκατομμυρίου ευρώ χωρίς αντίπαλο γεννά μείζον ζήτημα διαφάνειας και ισότιμης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων.
————–
Η εξέταση του κατά πόσον οι δύο διαδοχικές συμβάσεις της ΟΣΥ προς τη ReDePlan (ύψους 475.000€ και 448.000€ πλέον ΦΠΑ, αντίστοιχα) στοιχειοθετούν παράνομη τεχνητή κατάτμηση σύμβασης, βασίζεται στα ρητά κριτήρια του Ν. 4412/2016 (άρθρο 6 «Μέθοδοι υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης»), στις Οδηγίες της ΕΑΔΗΣΥ (πρώην ΕΑΑΔΗΣΥ) και στη νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
- Το Θεσμικό Πλαίσιο: Τι ορίζει το Άρθρο 6 του Ν. 4412/2016
Σύμφωνα με την παρ. 2 και παρ. 3 του άρθρου 6 του Ν. 4412/2016 (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ):
- Απαγόρευση καταστρατήγησης: «Η επιλογή της μεθόδου για τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας μιας σύμβασης δεν γίνεται με σκοπό την εξαίρεσή της από το πεδίο εφαρμογής οποιασδήποτε διάταξης του παρόντος νόμου ούτε επιτρέπεται η κατάτμηση μιας σύμβασης για τον σκοπό αυτό».
- Ενιαίο αντικείμενο: Όταν ένα αντικείμενο υπηρεσιών ή μελετών παρουσιάζει λειτουργική, τεχνική και οικονομική ενότητα, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να υπολογίζει τη συνολική εκτιμώμενη αξία ως ενιαίο σύνολο.
- Τα 4 Κριτήρια Στοιχειοθέτησης Τεχνητής Κατάτμησης
Στη συγκεκριμένη περίπτωση πληρούνται και τα τέσσερα βασικά κριτήρια που εξετάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο για να διαπιστώσει ακυρότητα λόγω κατάτμησης:
| Κριτήριο Ελέγχου | Στοιχεία Υπόθεσης ΟΣΥ – ReDePlan | Αξιολόγηση |
| 1. Ταυτότητα / Ομοιογένεια Αντικειμένου | Και οι δύο συμβάσεις αφορούν πολεοδομικό, χωροταξικό σχεδιασμό και «ωρίμανση/αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας της ΟΣΥ». | Πλήρης συνάφεια: Πρόκειται για ομοειδείς υπηρεσίες συμβούλου που εξυπηρετούν τον ίδιο ακριβώς σκοπό. |
| 2. Χρονική Εγγύτητα | Η πρώτη σύμβαση υπεγράφη αρχές Αυγούστου 2026 και η δεύτερη κατακυρώθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 (διαφορά περίπου 4-6 εβδομάδων). | Άμεση χρονική σύνδεση: Δεν προέκυψε νέα, απρόβλεπτη ανάγκη σε διάστημα ενός μήνα. Η ανάγκη ήταν γνωστή και προϋπάρχουσα. |
| 3. Ταυτότητα Αναδόχου & Έλλειψη Ανταγωνισμού | Και στις δύο διαδικασίες ανάδοχος είναι η ίδια εταιρεία (ReDePlan), ενώ στη μία σύμβαση εμφανίζεται ως «μοναδική προσφέρουσα». | Συγκέντρωση αναθέσεων: Ενισχύει το συμπέρασμα ενιαίου σχεδιασμού υπέρ συγκεκριμένου οικονομικού φορέα. |
| 4. Καταστρατήγηση Ορίου Ελέγχου | 475.000€ + 448.000€ = 923.000€ (χωρίς ΦΠΑ). | Στόχευση κάτω από το 1.000.000€: Το άθροισμα προσεγγίζει, χωρίς να υπερβαίνει, το όριο του προσυμβατικού ελέγχου. |
- Το «Όριο του 1.000.000€» και η Αποφυγή του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Το κομβικό σημείο της νομικής κριτικής εστιάζει στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας:
- Το κατώφλι του Ελεγκτικού Συνεδρίου: Για δημόσιες συμβάσεις νομικών προσώπων όπως η ΟΣΥ (δημόσια επιχείρηση/φορέας γενικής κυβέρνησης), συμβάσεις με προϋπολογισμό άνω του 1.000.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) αποστέλλονται υποχρεωτικά στο αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου πριν από την υπογραφή τους (άρθρο 324 Ν. 4700/2020).
- Η συνέπεια της κατάτμησης: Εάν οι δύο συμβάσεις είχαν προκηρυχθεί ως ένα ενιαίο έργο τεχνικού συμβούλου ακινήτων (προϋπολογισμού 923.000€ + ΦΠΑ = 1.144.520€, ή εάν συνυπολογιστούν συναφείς δαπάνες ξεπερνώντας το 1 εκατ. καθαρά), ο φάκελος θα έπρεπε να περάσει από δικαστικό έλεγχο.
- Ο κίνδυνος του μπλόκου: Επειδή η διακήρυξη της δεύτερης σύμβασης περιείχε ρητή παραδοχή πολεοδομικών αυθαιρεσιών (τσιμέντωμα κοινόχρηστου πρασίνου για φορτιστές), ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου πιθανότατα θα αρνιόταν την υπογραφή της σύμβασης, όπως έπραξε πρόσφατα με τα αλκοολόμετρα και τα καλώδια τρόλεϊ.
- Νομικές Συνέπειες & Κυρώσεις σε Περίπτωση Ελέγχου
Εάν ασκηθεί προσφυγή ή κινηθεί αυτεπάγγελτος έλεγχος (από το Ελεγκτικό Συνέδριο, την Εθνική Αρχή Διαφάνειας ή το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους):
- Ακυρότητα της Σύμβασης: Σύμφωνα με πάγια νομολογία (π.χ. Πράξεις VI Τμήματος Ελ. Συνεδρίου), σύμβαση που συνάπτεται κατά παράβαση των κανόνων υπολογισμού της αξίας και προς αποφυγή των οικείων διαδικασιών ελέγχου πάσχει από απόλυτη ακυρότητα.
- Μη νομιμότητα των ενταλμάτων πληρωμής: Οι εντελλόμενες δαπάνες δεν θεωρούνται νόμιμες και τα σχετικά χρηματικά εντάλματα απορρίπτονται από τους επιτρόπους του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
- Καταλογισμός και πειθαρχικές/ποινικές ευθύνες: Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και τα αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη της ΟΣΥ που ενέκριναν τις διαδικασίες κινδυνεύουν με προσωπικό καταλογισμό των ποσών, καθώς και με έρευνα για παράβαση καθήκοντος ή απιστία σε βάρος δημόσιου φορέα.
Συνολικά…
Η υπόθεση των συμβάσεων της ΟΣΥ δεν μπορεί πλέον να υποβαθμίζεται σε «τεχνική διαφωνία διαχείρισης». Η μεθοδευμένη κατάτμηση για να παρακαμφθεί το Ελεγκτικό Συνέδριο, σε συνδυασμό με την ωμή παραδοχή καταπάτησης δημόσιου πρασίνου, συνθέτει ένα βαρύ κατηγορητήριο κακοδιαχείρισης. Οι προσωπικές ευθύνες του Στέφανου Αγιάσογλου και της διοίκησης είναι πλέον συγκεκριμένες και αποτυπωμένες στα επίσημα έγγραφα. Η παρέμβαση των αρμόδιων εισαγγελικών αρχών και της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας δεν αποτελεί απλώς επιλογή, αλλά άμεση θεσμική επιταγή για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.
————-
Πηγές
- Νόμος 4412/2016, Άρθρο 6 («Μέθοδοι υπολογισμού της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης – Απαγόρευση κατάτμησης»).
- Νόμος 4700/2020, Άρθρο 324 («Προσυμβατικός έλεγχος νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο»).
- Διακήρυξη & Σύμβαση ΟΣΥ ΜΑΕ αρ. πρωτ. / ημερομηνίας 16 Σεπτεμβρίου 2026 (Ανάδοχος ReDePlan, 448.000€ πλέον ΦΠΑ).
- Σύμβαση ΟΣΥ ΜΑΕ Αυγούστου 2026 για υπηρεσίες πολεοδομικού σχεδιασμού (Ανάδοχος ReDePlan, 475.000€ πλέον ΦΠΑ).
- Πράξεις και αποφάσεις Ολομέλειας και VI Τμήματος Ελεγκτικού Συνεδρίου περί τεχνητής κατάτμησης δημοσίων συμβάσεων.
- Ποινικός Κώδικας, Άρθρα 259 (Παράβαση καθήκοντος) και 390 (Απιστία).
