Σύνοψη: Η εποπτεία του ελληνικού αιγιαλού περνά σε ένα περισσότερο ψηφιακό και στοχευμένο μοντέλο, καθώς οι Κτηματικές Υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει πάνω από 1.500 ελέγχους σε περισσότερες από 300 παραλίες και 450 επιχειρήσεις. Drones, απομακρυσμένοι έλεγχοι και η εφαρμογή MyCoast λειτουργούν συμπληρωματικά στις αυτοψίες, ενώ οι καταγγελίες των πολιτών αξιοποιούνται για τον εντοπισμό παραβάσεων. Την ίδια στιγμή, περισσότερες από 8.000 συμβάσεις παραχώρησης έχουν υπογραφεί για τη θερινή περίοδο. Η εικόνα των χαμηλότερων καταγγελιών σε σχέση με προηγούμενα χρόνια δείχνει αυξημένη συμμόρφωση, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι παραβάσεις έχουν εξαλειφθεί. Το νέο μοντέλο συνδέει την ψηφιακή διαχείριση, την επιχειρηματική αξιοποίηση του αιγιαλού και την προστασία της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών.
———–
Αναλυτικά…
Οι ελληνικές παραλίες βρίσκονται φέτος υπό ένα διαφορετικό καθεστώς εποπτείας. Το κράτος επιχειρεί να περιορίσει τις αυθαίρετες καταλήψεις του αιγιαλού όχι μόνο με περισσότερους ελέγχους στο πεδίο, αλλά και με εργαλεία που επιτρέπουν στις αρμόδιες υπηρεσίες να εντοπίζουν ταχύτερα πού υπάρχει πιθανή παραβίαση των κανόνων.
Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περισσότεροι από 1.500 έλεγχοι σε πάνω από 300 παραλίες και 450 επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Η δραστηριότητα των Κτηματικών Υπηρεσιών έχει ενταθεί ιδιαίτερα στις περιοχές όπου συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος αριθμός καταγγελιών, μεταξύ άλλων στη Χαλκιδική, την Ανατολική Αττική, τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και την Καβάλα. Η νέα διάσταση είναι η τεχνολογία.
- Drones και ψηφιακά εργαλεία αλλάζουν τους ελέγχους στον αιγιαλό
Τα drones χρησιμοποιούνται πλέον συμπληρωματικά στις επιτόπιες αυτοψίες, επιτρέποντας την ταχύτερη εποπτεία περιοχών όπου η πρόσβαση ή η συνεχής φυσική παρουσία των ελεγκτών είναι δυσκολότερη. Παράλληλα, μέσω της συνεργασίας της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου πραγματοποιούνται και εξ αποστάσεως έλεγχοι.
Η σημασία αυτής της αλλαγής βρίσκεται κυρίως στην καλύτερη στόχευση των ελέγχων. Όταν οι υπηρεσίες μπορούν να συγκρίνουν τα δεδομένα μιας παραχώρησης με την πραγματική εικόνα μιας παραλίας, περιορίζεται ο χρόνος αντίδρασης και αυξάνεται η δυνατότητα εντοπισμού υπερβάσεων.
Σε αυτό το σύστημα έχει ενταχθεί και το MyCoast. Η εφαρμογή έχει εξελιχθεί σε βασικό δίαυλο επικοινωνίας των πολιτών με τις ελεγκτικές αρχές, καθώς σημαντικό μέρος των καταγγελιών που εξετάζονται υποβάλλεται ηλεκτρονικά. Παράλληλα, εξακολουθούν να αξιοποιούνται και οι τηλεφωνικές αναφορές προς τις κατά τόπους Κτηματικές Υπηρεσίες.
- Από την παράβαση στην άμεση επιβολή κυρώσεων
Οι παραβάσεις που εντοπίζονται αφορούν διαφορετικές μορφές αυθαίρετης χρήσης του δημόσιου χώρου. Στο επίκεντρο βρίσκονται η κατάληψη αιγιαλού ή παραλίας χωρίς σύμβαση παραχώρησης, η υπέρβαση του παραχωρημένου χώρου, η παρεμπόδιση της ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών και η μη ανάρτηση της προβλεπόμενης πινακίδας.
- Σε αρκετές περιπτώσεις οι κυρώσεις είναι ιδιαίτερα αυστηρές.
Στη Ρόδο επιβλήθηκαν σε επιχείρηση πράξη άμεσης απομάκρυνσης, διαταγή σφράγισης και πρόστιμα συνολικού ύψους 73.000 ευρώ. Από το ποσό αυτό, 60.000 ευρώ αφορούν παρεμπόδιση της πρόσβασης στον αιγιαλό και 13.000 ευρώ καταπάτηση δημόσιου κτήματος. Παράλληλα εκδόθηκε πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής.
Στη Χαλκιδική επιβλήθηκαν σε πέντε επιχειρήσεις πράξεις άμεσης απομάκρυνσης και διαταγές σφράγισης, ενώ ακολουθεί η επιβολή των υπόλοιπων προβλεπόμενων μέτρων.
Στην Ηλεία, επιχείρηση αντιμετώπισε πράξη άμεσης απομάκρυνσης, διαταγή σφράγισης και πρόστιμο 5.667,66 ευρώ για παρεμπόδιση της πρόσβασης στον αιγιαλό.
Στην Καβάλα επιβλήθηκαν σε επιχείρηση χωρίς μισθωτική σύμβαση πράξη άμεσης απομάκρυνσης και πρόστιμο 15.912 ευρώ.
Στη Ζάκυνθο, τέσσερις επιχειρήσεις τιμωρήθηκαν με πρόστιμο 2.000 ευρώ η καθεμία για παρεμπόδιση της πρόσβασης στον αιγιαλό. Σε διαφορετική υπόθεση, για καταπάτηση παλαιού αιγιαλού, επιβλήθηκαν πρόστιμο 72.490,60 ευρώ και πράξη διοικητικής αποβολής.
Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις έχουν και οικονομική διάσταση. Η αυθαίρετη κατάληψη δημόσιου χώρου δεν αποτελεί μόνο ζήτημα πολεοδομικής ή διοικητικής συμμόρφωσης. Δημιουργεί και διαφορετικούς όρους ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων που τηρούν τους όρους της παραχώρησης και εκείνων που χρησιμοποιούν περισσότερο χώρο από τον προβλεπόμενο ή δραστηριοποιούνται χωρίς νόμιμη σύμβαση.
- Πάνω από 8.000 συμβάσεις παραχώρησης
Την ίδια στιγμή που ενισχύονται οι έλεγχοι, το Δημόσιο επιχειρεί να επιταχύνει και τη νόμιμη πλευρά της αξιοποίησης του αιγιαλού.
Για τη φετινή θερινή περίοδο έχουν υπογραφεί περισσότερες από 8.000 συμβάσεις παραχώρησης. Από αυτές, 4.870 αφορούν απευθείας συμβάσεις με όμορες επιχειρήσεις, ενώ περίπου 3.130 προέκυψαν μέσω ηλεκτρονικής πλειοδοτικής δημοπρασίας.
Η διαδικασία έχει αποκτήσει πλέον σαφώς ψηφιακό χαρακτήρα. Η ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων και η διενέργεια των δημοπρασιών μέσω εξειδικευμένων πλατφορμών περιορίζουν τη γραφειοκρατία και δημιουργούν ένα περισσότερο τυποποιημένο περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.
Για το Δημόσιο, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ταχύτητα. Είναι και η διαφάνεια στη διαχείριση μιας δημόσιας περιουσίας που έχει ιδιαίτερη οικονομική αξία, ειδικά σε μια χώρα όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής δραστηριότητας.
- Το στοίχημα της συμμόρφωσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι φέτος καταγράφεται ο χαμηλότερος αριθμός καταγγελιών σε σύγκριση με τις προηγούμενες χρονιές. Σε συνδυασμό με τα ευρήματα των ελέγχων, η εξέλιξη αυτή αποδίδεται σε αυξημένο βαθμό συμμόρφωσης των επιχειρήσεων με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Η εικόνα αυτή είναι σημαντική, αλλά δεν πρέπει να διαβαστεί ως ένδειξη ότι το πρόβλημα έχει εκλείψει. Η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου κρίνεται κυρίως από τη σταθερότητα με την οποία εφαρμόζεται.
Η τεχνολογία μπορεί να αυξήσει την ταχύτητα και την ακρίβεια της εποπτείας. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει τη διοικητική συνέχεια, τους ελέγχους στο πεδίο και την επιβολή των κυρώσεων όταν διαπιστώνεται παράβαση.
Το νέο μοντέλο καλείται επομένως να πετύχει μια δύσκολη ισορροπία: να επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αξιοποιούν νόμιμα τον αιγιαλό, χωρίς η τουριστική δραστηριότητα να μετατρέπεται σε περιορισμό ενός χώρου που παραμένει δημόσιος και κοινόχρηστος.
Αυτό είναι και το πραγματικό στοίχημα της φετινής περιόδου. Όχι απλώς να αυξηθούν οι έλεγχοι, αλλά να εμπεδωθεί ένας κανόνας που θα ισχύει με τον ίδιο τρόπο για όλους.
Συνολικά…
Η φετινή εικόνα στους ελληνικούς αιγιαλούς δείχνει μια σαφή μετατόπιση από τον αποσπασματικό έλεγχο σε ένα περισσότερο οργανωμένο σύστημα εποπτείας. Οι 1.500 και πλέον έλεγχοι, η αξιοποίηση drones και ψηφιακών εργαλείων, οι καταγγελίες μέσω MyCoast και οι άμεσες κυρώσεις δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον για όσους δραστηριοποιούνται στις παραλίες.
Ταυτόχρονα, οι περισσότερες από 8.000 συμβάσεις παραχώρησης δείχνουν ότι η οικονομική αξιοποίηση του αιγιαλού παραμένει σημαντική. Το κρίσιμο είναι οι δύο πλευρές να λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά.
Η νόμιμη επιχειρηματικότητα χρειάζεται καθαρούς και προβλέψιμους κανόνες. Οι πολίτες χρειάζονται πραγματική ελεύθερη πρόσβαση. Και το Δημόσιο οφείλει να διασφαλίζει ότι η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας γίνεται χωρίς να υπονομεύεται ο κοινόχρηστος χαρακτήρας της.
Η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει το εργαλείο. Η συνέπεια στην εφαρμογή των κανόνων θα κρίνει το αποτέλεσμα.
