Σύνοψη: Η υπουργική εξαγγελία για «εν ευθέτω χρόνο» αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και την απευθείας είσπραξή τους από τους δήμους από το 2028 δημιουργεί νέα πολιτικά δεδομένα. Μέχρι σήμερα, χιλιάδες πολίτες αντιμετώπιζαν τα δημοτικά τέλη ως ένα σχεδόν αόρατο τμήμα ενός πολύπλοκου λογαριασμού, όπου φόροι, ρυθμιζόμενες χρεώσεις και λοιπές επιβαρύνσεις ηλεκτρικού ρεύματος, κλπ, συνυπήρχαν σε μια λογιστική ομίχλη.
Με το νέο μοντέλο που προσομοιάζει σε εκκαθάριση τύπου ΕΝΦΙΑ και καταβολή σε δόσεις, οι δημότες θα μπορούν να γνωρίζουν με ακρίβεια τι πληρώνουν στον δήμο τους. Η διαφάνεια αυτή μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό πονοκέφαλο για δημοτικές αρχές που αύξησαν σημαντικά επιβαρύνσεις χωρίς αντίστοιχη βελτίωση υπηρεσιών. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί εκφράζουν ανησυχίες για την εισπραξιμότητα και για το αν τελικά δημιουργείται ακόμη ένα ξεχωριστό φορολογικό βάρος.
———–
Αναλυτικά…
Αρχίζει η εποχή της λογοδοσίας. Και αυτή είναι πάντα πιο ακριβή από κάθε δημοτικό τέλος.
γράφει ο «Αυτοδιοικητικός»
Αν υπήρχε βραβείο πολιτικής δυσφορίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ορισμένοι δήμαρχοι θα το είχαν ήδη παραλάβει με κορδέλα και αναμνηστική πλακέτα. Ο λόγος είναι απλός: το μεγαλύτερο ίσως πλεονέκτημα πολλών δημοτικών αρχών επί χρόνια δεν ήταν ούτε οι παιδικές χαρές, ούτε η καθαριότητα, ούτε οι λαμπρές αστικές παρεμβάσεις. Ήταν η αορατότητα του λογαριασμού.
Για χρόνια τα δημοτικά τέλη ταξίδευαν, ανοδικά-αυξητικά πάντα, κρυμμένα μέσα στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Ανάμεσα σε κιλοβατώρες, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, ειδικά τέλη, αριθμούς και μικρά γράμματα, ο μέσος πολίτης έβλεπε έναν τελικό αριθμό και πλήρωνε με το γνωστό αίσθημα της οικονομικής εξάντλησης: «Πάλι ακριβό ήρθε».
Η εξαγγελία του υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου αλλάζει αυτό το μοντέλο. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2028 τα δημοτικά τέλη θα αποσυνδεθούν από τους λογαριασμούς ρεύματος και θα εκδίδονται ξεχωριστά, με λογική αντίστοιχη με αυτή του ΕΝΦΙΑ και δυνατότητα καταβολής σε δόσεις.
Οι δήμαρχοι και το πραγματικό πολιτικό άγχος – πως να εξηγήσεις στους δημότες…;
Διότι άλλο να πληρώνεις 35 ή 40 ευρώ τον μήνα και να χάνονται μέσα σε έναν λογαριασμό τριών σελίδων και άλλο να λαμβάνεις ειδοποίηση που να λέει με απόλυτη σαφήνεια: «Δημοτικά τέλη: 480 ευρώ ετησίως».
Τότε αρχίζουν οι δύσκολες ερωτήσεις. Πού πήγαν τα χρήματα; Γιατί στον διπλανό δήμο ο δημότης πληρώνει λιγότερα; Γιατί η καθαριότητα εξακολουθεί να θυμίζει μεταπολεμική δοκιμασία αντοχής; Γιατί οι δρόμοι μοιάζουν με αρχαιολογική ανασκαφή; Και πώς γίνεται κάθε χρόνο να υπάρχει αυξημένο κόστος αλλά ο πολίτης να λαμβάνει τις ίδιες υπηρεσίες;
Φυσικά υπάρχει και η άλλη όψη. Αρκετοί υποστηρίζουν ότι το σημερινό σύστημα ήταν στρεβλό, καθώς επιβάρυνε έναν λογαριασμό πρώτης ανάγκης και δημιουργούσε σύγχυση. Υπάρχουν επίσης φόβοι ότι οι δήμοι θα αντιμετωπίσουν προβλήματα εισπράξεων, αφού μέχρι τώρα η σύνδεση με το ηλεκτρικό ρεύμα λειτουργούσε σαν ένας ισχυρός μηχανισμός πίεσης.
Ωστόσο το βασικό πολιτικό ερώτημα δεν είναι αυτό.
Το ερώτημα είναι αν κάποιοι δήμαρχοι θα μπορέσουν να εξηγήσουν στους πολίτες γιατί επί χρόνια οι αυξήσεις περνούσαν σχεδόν αθόρυβα. Γιατί όταν ο λογαριασμός είναι θολός, η πολιτική ευθύνη γίνεται επίσης θολή.
Το 2028 οι δημότες δεν θα ψηφίσουν μόνο πρόσωπα. Θα ψηφίσουν και αριθμούς. Και οι αριθμοί έχουν ένα άσχημο χαρακτηριστικό: δεν χειροκροτούν, δεν συγκινούνται, δεν κόβουν κορδέλες και δεν φωτογραφίζονται δίπλα σε έργα βιτρίνας. Απλώς εκθέτουν.
Οι πρωταθλητές και οι λιτοί στις αυξήσεις δημοτικών τελών δήμοι
Αν και δεν υπάρχει σήμερα μία ενιαία επίσημη πανελλαδική κατάταξη «Top-10 αυξήσεων» για όλους τους 332 δήμους, μία πρώτη ανάγνωση σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία δίνει μία αξιόπιστη κατάταξη δήμων με βάση τις μεγαλύτερες καταγεγραμμένες αυξήσεις, αν και δεν πρόκειται για επίσημη κρατική λίστα.
Η Δεκάδα δήμων με τις μεγαλύτερες καταγεγραμμένες αυξήσεις δημοτικών τελών
- Δήμος Καρδίτσας – έως 150%
- Δήμος Χαϊδαρίου – έως 140% (σε συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες)
- Δήμος Δέλτα – έως 66%
- Δήμος Λαμιέων – πάνω από 40% (μεσοσταθμικά)
- Δήμος Παλλήνης – 38% έως 40%
- Δήμος Μεγαρέων – 35%
- Δήμος Αγίας Παρασκευής – 35%
- Δήμος Χίου – έως 35%
- Δήμος Τρίπολης – 31%
- Δήμος Θεσσαλονίκης – 30%
Ακολουθούν πολύ κοντά: Ωρωπός (+40%), Παλαιό Φάληρο (+30%), Τροιζηνία–Μέθανα (+30%), Αγ. Νικόλαος (+30%), Αγ. Ανάργυροι–Καματερό (+28,3%), Παιανία (+27%).
Η Δεκάδα δήμων με τις μικρότερες αυξήσεις ή μηδενικές μεταβολές
Εδώ υπάρχουν πολύ λιγότερα συγκεντρωμένα στοιχεία, επειδή οι περισσότεροι δήμοι δημοσιοποιούν κυρίως αυξήσεις και όχι σταθερές χρεώσεις.
- Δήμος Πειραιά – 0% (σταθερά τέλη)
- Δήμος Λαρισαίων – 0% μεταβολή στο συγκεκριμένο έτος εξέτασης
- Δήμος Ζωγράφου – μικρή αύξηση περίπου +0,25€/τ.μ. μετά από πολυετές πάγωμα
- Δήμος Αιγιάλειας – μείωση σε συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες (-20%)
Top-20 με εκτιμώμενη ετήσια επιβάρυνση για τυπικό νοικοκυριό (κατοικία 90 τ.μ.)
Σημείωση: πρόκειται για εκτιμήσεις βάσει δημοτικών συντελεστών ανά τ.μ., όχι επίσημο κρατικό πίνακα. Οι συντελεστές διαφέρουν ανά ζώνη, οικισμό και χρήση ακινήτου.
Οι ακριβότεροι δήμοι
- Δήμος Ύδρας – 3,28€/τ.μ. → περίπου 295€ ετησίως
- Δήμος Άργους–Μυκηνών – 2,95€/τ.μ. → περίπου 266€
- Δήμος Νέας Προποντίδας – 2,85€/τ.μ. → περίπου 257€
- Δήμος Αργοστολίου – 2,72€/τ.μ. → περίπου 245€
- Δήμος Σαμοθράκης – 2,66€/τ.μ. → περίπου 239€
- Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας – 2,61€/τ.μ. → περίπου 235€
- Δήμος Λευκάδας – 2,60€/τ.μ. → περίπου 234€
- Δήμος Εορδαίας – 2,55€/τ.μ. → περίπου 230€
- Δήμος Σπετσών – 2,52€/τ.μ. → περίπου 227€
- Δήμος Επιδαύρου – 2,50€/τ.μ. → περίπου 225€
Οι οικονομικότεροι δήμοι
- Δήμος Αργιθέας – 0,70€/τ.μ. → περίπου 63€ ετησίως
- Δήμος Ανδραβίδας–Κυλλήνης – 0,72€/τ.μ. → περίπου 65€
- Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας – 0,87€/τ.μ. → περίπου 78€
- Δήμος Τρικκαίων – 1,03€/τ.μ. → περίπου 93€
- Δήμος Φαρκαδόνας – 1,07€/τ.μ. → περίπου 96€
- Δήμος Καρδίτσας – 1,10€/τ.μ. → περίπου 99€
- Δήμος Λίμνης Πλαστήρα – 1,10€/τ.μ. → περίπου 99€
- Δήμος Πηνειού – 1,12€/τ.μ. → περίπου 101€
- Δήμος Πύργου – 1,20€/τ.μ. → περίπου 108€
- Δήμος Πατρέων – 1,00€/τ.μ. → περίπου 90€
Παρατήρηση: Η διαφορά μεταξύ ακριβότερου και φθηνότερου δήμου φτάνει περίπου τα 230 ευρώ τον χρόνο για ένα μέσο σπίτι 90 τετραγωνικών. Με άλλα λόγια, σε ορισμένες περιπτώσεις δύο νοικοκυριά με ίδια κατοικία και παρόμοια εισοδήματα μπορούν να πληρώνουν σχεδόν πενταπλάσια επιβάρυνση μόνο και μόνο επειδή κατοικούν σε διαφορετικό δήμο.
Η επικοινωνιακή διαχείριση των αυξήσεων από τους Δημάρχους
Η πραγματική είδηση ίσως δεν βρίσκεται μόνο σε όσους αύξησαν περισσότερο τα τέλη, αλλά σε όσους κατάφεραν να τα περάσουν σχεδόν αθόρυβα. Γιατί ο πρωταθλητής της επιβάρυνσης δεν είναι πάντα ο πιο ακριβός δήμος· είναι εκείνος που ο δημότης έμαθε το κόστος μόνο όταν κάποιος του το έδειξε με κομπιουτεράκι. Και κάπως έτσι η Αυτοδιοίκηση ανακάλυψε το διαχρονικό θαύμα: ο πιο ανώδυνος φόρος είναι εκείνος που κρύβεται ανάμεσα σε κιλοβατώρες, δημοτικούς φόρους και μικροσκοπικά γράμματα λογαριασμών.
Συνολικά…
Η μεταρρύθμιση μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη σχέση πολίτη και Τοπικής Αυτοδιοίκησης των τελευταίων ετών. Όχι επειδή μειώνει αυτομάτως το κόστος για τους πολίτες — το ποσό παραμένει το ίδιο — αλλά επειδή αφαιρεί το πέπλο αδιαφάνειας που δημιουργούσε το προηγούμενο μοντέλο είσπραξης.
Η πραγματική πολιτική δοκιμασία θα είναι η σύγκριση. Οι πολίτες θα γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τι πληρώνουν και τι λαμβάνουν. Και όταν το κόστος θα εμφανίζεται γυμνό μπροστά στον ψηφοφόρο, δεν θα αρκούν οι κορδέλες εγκαινίων, οι πανηγυρικές αναρτήσεις και οι φωτογραφίες μπροστά από έναν νέο ασφαλτοστρωμένο δρόμο.
Για αρκετές δημοτικές αρχές ίσως αρχίζει η εποχή της λογοδοσίας. Και αυτή είναι πάντα πιο ακριβή από κάθε δημοτικό τέλος.
