Η πολιτική ψευδολογία ως τέχνη – Το παράδειγμα της σημερινής ελληνικής πολιτικής σκηνής

Κατηγορία: Απόψεις Αναλύσεις


Πριν 285 χρόνια ο Τζόναθαν Σουΐφτ παρουσίαζε αδρά ένα φαινόμενο που σήμερα προσλαμβάνει κατακλυσμιαίες διαστάσεις

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι η τέχνη της πολιτικής ψευδολογίας, που στις μέρες μας παγκοσμιοποιείται και άρα προσλαμβάνει κατακλυσμιαίες διαστάσεις, διατηρεί ακέραια την ορθότητά της. Η δε επικαιρότητά της είναι τέτοια που επιτρέπει να υποθέσουμε μία μεγάλη σαθρότητα των πολιτικών ηθών. Όλως περιέργως, έτσι, το ψέμα τού σήμερα μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με το αντίστοιχο τού χθες.

----------------------------

του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Το βρήκα μάλλον τυχαία, σε ένα συμπαθητικό βιβλιοπωλείο στο Νέο Ψυχικό. Είναι ένα πολύ καλά επιμελημένο βιβλίο 70 σελίδων που φέρει τον τίτλο Η Τέχνη της Πολιτικής Ψευδολογίας (εκδόσεις Άγρα) και την υπογραφή του Jonathan Swift (1667-1765), Αγγλο-Ιρλανδού συγγραφέα, δοκιμιογράφου και σατιρικού σχολιαστή, γνωστού κυρίως από τα Ταξείδια του Γκιούλιβερ. 

Σε κείμενο που τού αποδίδεται, με έτος συγγραφής το 1733, το οποίο σχολιάζει εισαγωγικά ο καθηγητής Jean-Jacques Courtine, ο Swift πραγματεύεται σε δύο τόμους την πολιτική ψευδολογία –στην οποία σπεύδουμε να υπογραμμίσουμε ότι δεν αποδίδει μόνον αρνητικές συνέπειες. Αυτός είναι και ο λόγος που τον οδηγεί να διατυπώνει συμβουλές για το πώς πρέπει να λέγεται το ψέμμα και ποια χρειάζεται να είναι η σύνθεσή του ώστε …να πείθει! 

Από την άποψη αυτή, το ηλικίας σχεδόν τριών αιώνων κείμενο ψέγει τους δημοσιογράφους της εποχής χαρακτηρίζοντάς τους «χονδροειδείς ψευδολόγους με λειψό ταλέντο, που τούς λείπει η ικανότητα να πουλήσουν το ψέμμα». Κατά τον Swift – ή όποιον άλλον τυχόν χρησιμοποίησε το όνομά του, υπαινίσσεται ο Courtine– το ψέμμα είναι ένα είδος πολιτικής πρώτης ύλης. Η δε ύπαρξή του πάει πολύ μακρυά. Τοποθετείται στην εποχή του Αριστοτέλη, αλλά γίνεται αντικείμενο μελέτης από τον Μακιαβέλλι και τον Ηγεμόνα του.

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι η τέχνη της πολιτικής ψευδολογίας, που στις μέρες μας παγκοσμιοποιείται και άρα προσλαμβάνει κατακλυσμιαίες διαστάσεις, διατηρεί ακέραια την ορθότητά της. Η δε επικαιρότητά της είναι τέτοια που επιτρέπει να υποθέσουμε μία μεγάλη σαθρότητα των πολιτικών ηθών. Όλως περιέργως, έτσι, το ψέμμα τού σήμερα μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με το αντίστοιχο τού χθες.

Είναι συνεπώς κατάδηλο ότι, πριν τρεις αιώνες σχεδόν, ο Jonathan Swift κατόρθωσε να δει μακριά, τηρουμένων των τεχνικών αναλογιών. Μετά την εποχή του Αγγλο-Ιρλανδού συγγραφέα, που έγινε πάστορας στο Μπέλφαστ το 1694, η πολιτική ψευδολογία έκανε και αυτή την «βιομηχανική επανάστασή» της. Με την ανάπτυξη του Τύπου στην διάρκεια του 19ου αιώνα, έφυγε από το προφορικό στάδιο, μηχανοποιήθηκε και κέρδισε έδαφος, αποκτώντας συστηματικότητα και διάδοση που άλλοτε δεν θα τολμούσε καν να ονειρευτεί. 

Έτσι, ναι μεν οι παρατηρήσεις του Swift διατηρούν την εγκυρότητά τους, αλλά ίσως σήμερα εμείς να μην έχουμε «δει» τίποτα από αυτά που έπονται. Στην διάρκεια του 20ου αιώνα, το ψέμα ακολούθησε και αυτό την πορεία της μαζικής κατανάλωσης. Μαζικοποιήθηκε και πήρε κατακλυσμιαίες διαστάσεις –με ό,τι αυτό συνεπαγόταν.

Σήμερα το ψέμα είναι ηλεκτρονικό, ψηφιακό, παγκόσμιο. Είναι προϊόν μίας ορθολογικής οργάνωσης και ενός αυστηρού καταμερισμού της εργασίας, που σκοπόν έχουν όμως να παράγουν ανορθολογισμό, ενίοτε δε φανατισμό και μίσος. Είναι έτσι ξεκάθαρο ότι ο 21ος αιώνας είναι αυτής της ψηφιακής εποχής του ψεύδους. Είναι ο αιώνας που θα δει να εφευρίσκονται αφάνταστοι τύποι πολιτικής εξαπάτησης. Ψεύδη, τα οποία θα παράγονται σε κλίμακα χωρίς προηγούμενο, θα διαδίδονται με πρωτόγνωρη ταχύτητα. Η περίφημη «Ψευδολογική Εταιρεία» που ανέφερε το Swift στην πραγματεία του θα φαντάζει σαν μεσαιωνική συντεχνία. 

Ήδη, όμως, έχει τεθεί ένα σοβαρό πρόβλημα που ίσως αλλάξει τον ρου της ψευδολογίας. Ποιο είναι;

Προς το τέλος του 20ου αιώνα, η οργάνωση της ψευδολογίας και τα «Υπουργεία της Αλήθειας» που περιέγραψε ο Τζωρτζ Όργουελ, υπέστησαν δεινή ήττα σε όλες τις εκδοχές τους. Το περίφημο, κατά Όργουελ, «αρχιπέλαγος του αποπροσανατολιστικού ψεύδους» έμελλε να πέσει θύμα των ίδιων των φιλοδοξιών του. 

Οι εμπνευστές του, φαιοκόκκινοι κατά κανόνα, μάλλον δεν είχαν διαβάσει την πραγματεία του Swift. Αλλιώς θα ήξεραν ότι είναι μεν καλό να επιδιώκεις την ευτυχία του λαού παρά την θέλησή του ή να τού πουλάς φύκια για μεταξωτές κορδέλες, αλλά είναι άκρως επιβλαβές για ένα ψέμα να εκλαμβάνεται ως αλήθεια. Πρόκειται για τραγικό λάθος. Η αγριότητα της πτώσης είναι ανάλογη με το υπέρμετρο μέγεθος των φιλοδοξιών. Η αχαριστία των λαών δεν έχει όρια.

«Το παράδειγμα της Τέχνης της Πολιτικής Ψευδολογίας μάς καλεί επίσης να κάνουμε τις απαραίτητες διευκρινίσεις προκειμένου για τα ψέματα του καιρού μας. Πρέπει λοιπόν να κάμουμε την διάκριση ανάμεσα στο ολοκληρωτικό ψέμα και στα δημοκρατικά ψέματα. Το δημοκρατικό ψέμα είναι πλουραλιστικό. Δεν διεκδικεί την αποκλειστικότητα, αλλά συνυπάρχει ανεκτικά με τα αντίπαλά του. Ας φέρουμε στον νου μας την πρόσφατη επικαιρότητα της 5ης Δημοκρατίας μας: θα έλεγε κανείς ότι το ψέμα υπήρξε για καιρό το φυσικό προνόμιο της Δεξιάς. Παρά τις αξιέπαινες προσπάθειές της, δεν κατόρθωσε να διατηρήσει την αποκλειστικότητα. 

Έχασε το μονοπώλιο του ψεύδους, όπως και η Αριστερά έχασε το μονοπώλιο του συναισθήματος και της αρετής. Ο Toqueville είχε δίκιο όταν έλεγε ότι πάντοτε η δημοκρατία εξισώνει εν τέλει τις καταστάσεις», γράφει ο καθηγητής J.J.Courtine και φέρνει στο προσκήνιο μία θεματολογία που πολύ θα πρέπει να μάς απασχολήσει.

Πηγή: europeanbusiness.gr

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση



«ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΕΡΓΙΑΝΙ» - 22 ρεμπέτικα πορτρέτα –του Ηλία Βολιότη Καπετανάκη

Στέγαστρο ΣΜΑ Περιστερίου: Το νέο μεγάλο Περιβαλλοντικό, Πολεοδομικό και Διαχειριστικό «ΣΚΑΝΔΑΛΟ» της Διοίκησης Παχατουρίδη (Βίντεο-Φωτό)

" Η Διοίκηση Ανδρέα Παχατουρίδη «Καταπατά νόμους, μολύνει & αδιαφορεί για υγεία των κατοίκων, μόνο για λίγες χιλιάδες ευρώ». Κατασκευάζει «παράνομο» μεταλλικό Στέγαστρο για να καλύψει τις παράνομες εγκαταστάσεις επεξεργασίας και μεταφόρτωσης σκουπιδιών στο Αμαξοστάσιο, αυθαίρετα και χωρίς άδεια, ώστε να «καλύψει» το τι δηλητήρια «ταΐζει» κατοίκους και εργαζόμενους … "

Περιστέρι: Μεγάλο Σκάνδαλο αιρετών, με απαλλοτριωμένα οικόπεδα - “Πληρώθηκαν” αλλά συνεχίζουν να τα “έχουν” - Το εμπορικό κέντρο ΜΕΡΑ ΝΥΧΤΑ, το “Πάρκινγκ” του και ο κ. Παχατουρίδης

" Ο Δήμος Περιστερίου, πλήρωσε πολύ ακριβά οικόπεδο διαχρονικού αιρετού της Πόλης, για να κάνει διάνοιξη δρόμου σε κεντρικό σημείο, σύμφωνα με το ισχύον πολεοδομικό σχέδιο. Παρόλα αυτά, όμως 15 χρόνια μετά αυτό παραμένει στους αρχικούς ιδιοκτήτες του, αυξάνοντας την εμπορική αξία της ακίνητης περιουσίας τους. Δείτε ποιόν αφορά και πως έχει μεθοδευτεί η όλη κατάσταση… "

Εθνικός Διάλογος για την Παιδεία: Η ριξηκέλευθη πρόταση του Vukentra.gr για όλα τα θέματα που απασχολούν αλλά και συνθέτουν την Β/θμια Εκπαίδευση

" Για την πραγματική εκπαίδευση, ακόμη δεν έχει διατυπωθεί τίποτα, στον εθνικό διάλογο που κατά πολλούς θεωρείται προσχηματικός, προκειμένου η Κυβέρνηση να περάσει αυτά που θέλει. Το Vukentra.gr, καταθέτει τη δική του, αιρετική κατά μία άποψη αλλά και ιδιαίτερα «επαναστατική» για τα σημερινά δεδομένα. Διαβάστε την και διατυπώστε τις δικές σας προτάσεις…. "

Περιστέρι Αττικής: Διαπλοκή, διαφθορά ή ανικανότητα των υπηρεσιών του ή κάποιος τα «παίρνει»; Ο Δήμαρχος κ. Παχατουρίδης οφείλει να απαντήσει άμεσα…

" «Άγνωστοι» εκμεταλλεύονται τα διαφημιστικά ταμπλό των στάσεων χωρίς να πληρώνουν τίποτα στο Δήμο. Ο Δήμαρχος της Πόλης κ. Ανδρέας Παχατουρίδης, οφείλει να ερευνήσει άμεσα το θέμα και να δώσει απαντήσεις … Άλλως θα μείνει η εντύπωση ότι η Διοίκησή του «γνωρίζει» και σιωπά, με ότι κι αν αυτό σημαίνει… είτε ότι κάποιος τα «παίρνει», είτε ότι… "